Religion in new elementary school language textbooks

see the original item page
in the repository's web site and access all digital files if the item*

2009 (EN)
Η θρησκεία στα νέα βιβλία της γλώσσας του δημοτικού σχολείου
Religion in new elementary school language textbooks

Καραμήτρου, Χρυσάνθη Αθανασίου

Στην παρούσα εργασία εξετάζουμε το ζήτημα θρησκευτικής διάπλασης των μαθητών και των μαθητριών, που επιχειρείται μέσα από τα σχολικά βιβλία της Γλώσσας όλων των τάξεων του Δημοτικού Σχολείου και εξάγουμε συμπεράσματα, ακολουθώντας τη μέθοδο της ποιοτικής ανάλυσης του περιεχομένου των βιβλίων αυτών. Το βασικό ερώτημα της εργασίας είναι ποιοι είναι οι τρόποι με τους οποίους εμφανίζεται η θρησκεία στα νέα βιβλία της Γλώσσας του Δημοτικού Σχολείου. Στα πλαίσια αυτού του ερωτήματος διερευνούμε την έκταση των θρησκευτικών αναφορών, τη μορφή τους και το περιεχόμενό τους. Η εργασία διαρθρώνεται σε τρία μέρη. Στο πρώτο μέρος αποσαφηνίζονται αρχικά οι έννοιες της θρησκείας και της ιδεολογίας ως απαραίτητων στοιχείων της ανάλυσης που θα ακολουθήσει. Καταγράφονται οι ορισμοί της θρησκείας, η σχετική θεωρητική συζήτηση, η σχέση της με τον καπιταλισμό, την επιστήμη, την ηθική και την εθνική ταυτότητα, καθώς και τα χαρακτηριστικά στοιχεία του χριστιανισμού. Επίσης, επισημαίνεται η σχέση της ιδεολογίας με τη θρησκεία, το κράτος, την εκπαίδευση και τη γλώσσα, καθώς και τα βασικά στοιχεία της θρησκευτικής αγωγής. Στη συνέχεια παρουσιάζονται τα σχετικά με τη διαπολιτισμική εκπαίδευση και τα ανθρώπινα δικαιώματα στοιχεία του Συντάγματος και των εκπαιδευτικών νόμων. Τέλος, παρουσιάζεται η μέθοδος ανάλυσης και προσδιορίζεται η αναγκαιότητα ανάλυσης του συναφούς περιεχομένου των σχολικών βιβλίων της Γλώσσας. Στο δεύτερο μέρος περιγράφεται η πορεία της ελληνικής γλώσσας, γίνεται μια ιστορική αναδρομή των σχολικών βιβλίων «Η Γλώσσα μου» και δίνονται στοιχεία του νέου Διαθεματικού Ενιαίου Πλαισίου Σπουδών (Δ.Ε.Π.Π.Σ.) και των νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Σπουδών (Α.Π.Σ.). Στη συνέχεια καθορίζεται και παρουσιάζεται το ερευνώμενο υλικό και τα τυπικά χαρακτηριστικά του. Τέλος, γίνεται η ανάλυση των δεδομένων ανά θεματική κατηγορία, όπως αυτές προκύπτουν από το σύνολο του ερευνώμενου υλικού. Στο τρίτο και τελευταίο μέρος της εργασίας, αποτυπώνονται τα συμπεράσματα της παρούσας έρευνας. Στο παράρτημα γίνεται μια αποδελτίωση των θρησκευτικών αναφορών και μια συγκεντρωτική παρουσίαση των σχετικών παρατηρήσεων. Το συμπέρασμα της εργασίας είναι ότι η παρουσία των θρησκευτικών αντιλήψεων είναι διαρκής. Η ταύτιση των μαθητών και των μαθητριών με τον χριστιανισμό και την ορθοδοξία θεωρείται δεδομένη και πέρα από κάθε αμφισβήτηση. Ακόμη και εκείνοι ή εκείνες που επιθυμούν να αποφύγουν τα Θρησκευτικά, έχουν το δικαίωμα να το κάνουν, ωστόσο κανείς και καμία δεν μπορεί να αποφύγει το μάθημα της Γλώσσας. Συμπεραίνουμε, λοιπόν, γενικότερα ότι παρά τις - σημαντικές κατά τα άλλα - αποφάσεις σχετικά με την απαλλαγή από το μάθημα των Θρησκευτικών, το πρόβλημα της θρησκευτικής επιρροής παραμένει λόγω του ασφυκτικού εναγκαλισμού θρησκείας και εκπαίδευσης.
The present thesis deals with the issue of pupils' religious moulding which is attempted via language textbooks throughout elementary school and draws conclusions based on qualitative analysis of the content of said books. The main question posed in this thesis is how religion appears in new elementary school language textbooks. In this context, the extent of religious references, as well as their form and content are examined. The thesis is structured in three parts. The first part clarifies the notions of religion and ideology, as essential components of the analysis to follow. It provides definitions of religion, records the relevant theoretical debate, outlines how religion relates to capitalism, science, ethics and national identity, and specifies the distinctive features of christianity. In addition, it identifies the bearing of ideology on religion, state, education and language, as well as the basic features of religious education. Furthermore, it presents those elements of the Constitution and educational legislation that are relevant to intercultural education and human rights. Lastly, it presents the analysis method and determines the necessity of examining the relevant content in elementary school language textbooks. The second part delineates the evolution of the Greek language, provides the history of elementary school language textbooks in Greece and presents data from the new Cross Thematic Curriculum Framework and the new Detailed Curriculum. Furthermore, it maps out the material under examination and presents its typical features. Finally, the overall material under examination is broken down in thematic categories and data are analyzed per thematic category. The third and final part of the thesis presents the conclusions drawn from this research. The annex contains an index of religious references and an aggregated presentation of relevant remarks. The conclusion of this thesis is that there is constant presence of religious beliefs. It is regarded as an irrefutable fact that pupils identify themselves with christianity and orthodoxy. Those who wish to abstain from religious education courses may have the right to do so, but none can abstain from language courses. Thus, despite the otherwise significant decisions with respect to the exemption from religious education courses, we conclude that the problem of religious influence still remains as education and religion in Greece are asphyxiatingly intertwined.

Postgraduate Thesis / Μεταπτυχιακή Εργασία

Σχολικά εγχειρίδια γλώσσας του δημοτικού σχολείου
Elementary school language textbooks
Intercultural education
Διαπολιτισμική εκπαίδευση
Θρησκευτικές αναφορές
Ανάλυση περιεχομένου
Content analysis
Religious references

Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (EL)
Aristotle University of Thessaloniki (EN)


Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Παιδαγωγική Σχολή, Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης

This record is part of 'IKEE', the Institutional Repository of Aristotle University of Thessaloniki's Library and Information Centre found at Unless otherwise stated above, the record metadata were created by and belong to Aristotle University of Thessaloniki Library, Greece and are made available to the public under Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International license ( Unless otherwise stated in the record, the content and copyright of files and fulltext documents belong to their respective authors. Out-of-copyright content that was digitized, converted, processed, modified, etc by AUTh Library, is made available to the public under Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International license ( You are kindly requested to make a reference to AUTh Library and the URL of the record containing the resource whenever you make use of this material.

*Institutions are responsible for keeping their URLs functional (digital file, item page in repository site)