Study on the impact of metallotoxins on neurodegenerative processes with emphasis on Alzheimer disease

 
δείτε την πρωτότυπη σελίδα τεκμηρίου
στον ιστότοπο του αποθετηρίου του φορέα για περισσότερες πληροφορίες και για να δείτε όλα τα ψηφιακά αρχεία του τεκμηρίου*
κοινοποιήστε το τεκμήριο




2009 (EL)
Μελέτη επίδρασης μεταλλοτοξινών στις νευροεκφυλιστικές διαδικασίες με έμφαση στη νόσο Alzheimer
Study on the impact of metallotoxins on neurodegenerative processes with emphasis on Alzheimer disease

Muswamba-Nday, Christiane

Η Νόσος Alzheimer (ΝΑ) αποτελεί την πιο διαδεδομένη μορφή νευροεκφύλισης του ανθρώπινου εγκεφάλου, της οποίας η συχνότητα εμφάνισης αυξάνεται με την ηλικία του ατόμου. Πρόκειται για μια νευροεκφυλιστική ασθένεια με βραδεία εκδήλωση, με αποτέλεσμα την προοδευτική εξασθένηση των νοητικών λειτουργιών, όπως η μάθηση, η μνήμη, η ικανότητα συγκέντρωσης αλλά και η διάθεση και η προσωπικότητα του ανθρώπου. Τα τελευταία χρόνια το αργίλιο (Al(III)) έχει συνδεθεί με ένα μεγάλο αριθμό φυσιολογικών διαταραχών του ανθρώπινου οργανισμού και ειδικότερα με την εμφάνιση ασθενειών στο νευρικό σύστημα, όπως η νόσος Alzheimer, η μικροκυτική αναιμία, η νόσος του Pick κ.ά. Η ανάδειξή του Al(III) σε περιβαλλοντική νευρομεταλλοτοξίνη αποδεικνύεται από α) τον ενισχυόμενο συσχετισμό με την ολοένα και αυξανόμενη βιοδιαθεσιμότητά του σε ζωντανούς οργανισμούς λόγω οξίνισης του περιβάλλοντος, και β) τη μεταβολική του εμπλοκή σε μη αντιστρεπτές βιοχημικές διεργασίες που οδηγούν στη νευροεκφύλιση. Μέχρι σήμερα, δεν είναι ξεκαθαρισμένη η ακριβής συσχέτιση του Al(III) με την αιτιοπαθογένεση της νόσου Alzheimer. Η παρουσία του, όμως, σε προσβληθέντα οργανίδια του ανθρώπινου εγκεφάλου σε ασυνήθιστα μεγάλες συγκεντρώσεις, στην περίπτωση ασθενών με νόσο Alzheimer, είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός. Επομένως, η βιοτοξικότητα του Al(III) αποτελεί πολύπλευρο αντικείμενο μελέτης και έρευνας με στόχο την εξακρίβωση της βιοχημικής δράσης του και του συσχετισμού του με τα παθολογοανατομικά χαρακτηριστικά της νόσου Alzheimer και συγκεκριμένα με τις εξωκυτταρικές πλάκες γήρανσης και τα ενδοκυτταρικά νευροϊνιδώδη συμπλέγματα, όπου το Al(III) έχει εντοπιστεί σε υψηλά επίπεδα. Με βάση τα παραπάνω δεδομένα, το τοξικό δυναμικό και το συσχετισμό του Al(III) με τη NA, αναδύεται ως σημαντική ερευνητική πρόκληση η διερεύνηση α) της επίδρασης της βιοχημικής δράσης του Al(III) επί της λειτουργίας των υποδοχέων Ν-μεθυλο D-ασπαρτικού οξέος (NMDA) και των τασεοελεγχόμενων διαύλων ασβεστίου (VDCC) και της συσχέτισης με την νευροτοξικότητα του μεταλλοϊόντος Al(III), β) της βιολογικής δράσης φυσικοχημικά πλήρως χαρακτηρισμένων μορφών Al(III) στο κυτταρικό περιβάλλον νευρογλοιακών και νευρωνικών κυττάρων. Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται ο καθορισμός των παραγόντων εκείνων που επηρεάζουν τη βιοχημική δραστικότητα της νευροτοξίνης αυτής και συμβάλλουν στη διεργασία νευροεκφύλισης, γ) της συμπεριφοράς της τοξικότητας του Aβ(1-40) και της συσχέτισής του με σαφώς καθορισμένες μορφές βιοτοξικών ενώσεων του αργιλίου, και δ) της νευροπροστατευτικής δράσης χηλικών ενώσεων, όπως του D-(-)-κινικού οξέος, του Desferrioxamine mesylate salt (DFO) και του Clioquinol (Clio). Στην προσπάθεια διαλεύκανσης του ρόλου της μεταλλοτοξίνης αυτής, διεξήχθησαν εκτεταμένες μελέτες αλληλεπίδρασης καλά καθορισμένων μορφών του Al(III) με μεμβρανικούς νευρωνικούς υποδοχείς σε νευρωνικές και νευρογλοιακές καλλιέργειες νεογνών ποντικού Sprague-Dawley. Για την υλοποίηση της παρούσας μελέτης, ήταν απαραίτητο να επιδιωχθεί και επιτευχθεί η σύνθεση και απομόνωση διακριτών διαλυτών συμπλόκων μορφών του αργιλίου προς περαιτέρω χρήση τους σε βιολογικό επίπεδο. Οι μέθοδοι που χρησιμοποιήθηκαν για να επιτευχθεί η σύνθεση, απομόνωση και ο χαρακτηρισμός των κρυσταλλικών υλικών από ενώσεις μετάλλων με ligands, όπως α)το κιτρικό οξύ και το D-(-)-κινικό οξύ που απαντώνται ή χρησιμοποιούνται σε βιολογικά υγρά και β) το Ν-φωσφονομεθυλο-ιμινοδιοξικό οξύ, που προσομοιάζει βιολογικά υποστρώματα μέσα σε υδατικά διαλύματα, περιλαμβάνουν πληθώρα προσεγγίσεων (π.χ. υδροθερμική) και φυσικοχημικών τεχνικών (κρυσταλλογραφία ακτίνων Χ, φασματοσκοπία υπερύθρου FT-IR, στοιχειακή ανάλυση, υδατική ειδογένεση, κ.ά.). Οι έξι κρυσταλλικές ενώσεις του Al(III) που χρησιμοποιηθήκαν στην υλοποίηση της έρευνας αυτής ήταν οι εξής: (1) Al(III) Atomic Absorption Standard (AlCl3 ή Al-S), (2) Κινικό αργίλιο K[Al(C7H11O6)3].(OH).4H2O, (3) Φωσφονικό αργίλιο (CH6N3)4[Al2(C5¬H6NPO7)2(OH)2].8H2O, (4) Κιτρικό αργίλιο 1 (ΝΗ4)5[Al(C6H4O7)2].2Η2Ο, (5) Κιτρικό αργίλιο 2 K4[Al(C6H4O7)(C6H5O7)].4H2O και (6) Κιτρικό αργίλιο 3 (NH4)5[Al3(C6H4O7)3(OH)(H2O)].(NO3).6H2O. Σε βιολογικό επίπεδο, προκειμένου να καθοριστούν τα in vitro αποτελέσματα από την οξεία, βραχυπρόθεσμη, μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη τοξικότητα, έγινε χρήση και εφαρμογή κατάλληλων χρωστικών ουσιών ανίχνευσης της άμεσης απεικόνισης του ενδοκυτταρικού ασβεστίου, της συναπτικής εκφύλισης, της βιωσιμότητας και θνησιμότητας των ιπποκαμπιαίων κυττάρων με την χρήση, κυρίως, της τελευταίας τεχνολογίας που απαιτούν τέτοιου είδους πειράματα, δηλ. του συνεστιακού μικροσκοπίου σάρωσης με ακτίνες Laser (Confocal Laser Scanning Microscopy). Αξιοσημείωτο ήταν ότι α) η χημεία της κάθε μορφής του αργιλίου ήταν άμεσα συνδεδεμένη με την τοξικότητα του μεταλλοϊόντος, την απώλεια νευρωνικής συναπτογένεσης και νευροεκφύλισης, β) ο βαθμός τοξικότητας του μεταλλοϊόντος Al(III) και η οξύτητα των βιοτοξικών συμπτωμάτων στα ιπποκαμπιαία κύτταρα φαίνεται να καθορίζονται από το ligand και τη χημεία συναρμογής με το μεταλλοϊόν, γ) η συμβολή των πειραματικών συνθηκών (θρεπτικών μέσων, pH, δόση, χρονική έκθεση) ήταν αισθητή στη μεγάλη διαφοροποίηση της νευροτοξικής δράσης του μεταλλοϊόντος, δ) παρατηρήθηκαν εκτεταμένες αλλοιώσεις των νευρώνων από το μεταλλοϊόν σε αντίθεση με τα γλοιαδικά κύτταρα, τα οποία δείχνουν μειωμένη ευαισθησία στη μεταλλοτοξίνη, ε) το β-αμυλοειδές πεπτίδιο και οι καλά χαρακτηρισμένες μορφές Al(ΙΙΙ) αλληλεπιδρούν. Μπορεί να ακολουθήσουν συμπληρωματικές πορείες βιοτοξικής μοριακής δράσης όταν χορηγούνται σε ιπποκαμπιαία κύτταρα in vitrο, και τέλος, ζ) ο φυσιολογικός ligand D-(-)-κινικό οξύ προσέφερε απροσδόκητα αποτελέσματα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παραγωγή συνθετικών και νευροπροστατευτικών χηλικών ουσιών κατά της νευροεκφύλισης. Με την προσέγγιση αυτή καθίσταται εφικτή η ανάπτυξη καινοτόμου διαγνωστικής και νευροπροστατευτικής τεχνολογίας στο μέλλον. Το σύνολο των πληροφοριών αυτών συμβάλλει ουσιαστικά α) στην κατανόηση της μοριακής βάσης διεργασιών οξειδωτικού stress που καταλήγουν στη νευροεκφύλιση τύπου Alzheimer, και β) στην ανάπτυξη προσεγγίσεων με στόχο τη διάγνωση, πιθανώς, πρόβλεψη και εν δυνάμει θεραπευτική τεχνολογία σε μεταλλοεπαγόμενες διεργασίες οξειδωτικού stress στη νευροεκφύλιση Alzheimer
Alzheimer’s Disease (AD) is the most widespread mental degenerative condition of the human brain, whose incidence increases with age of the individual. It is a neurodegenerative disease with slow onset, leading to progressive weakening of cognitive functions, such as learning, memory, concentration ability and diathesis and human personality. Over the last decades, aluminium (Al) has been linked with numerous human pathological disorders, especially those associated with the onset of neurological diseases such as Alzheimer, microcytic anaemia, Pick’s disease, etc. To date, the potential (neuro)toxicity of aluminum (Al) and its correlation with the Alzheimer Disease aetiopathology has been under considerable debate. Therefore, aluminum bio-toxicity is a multifaceted subject of study and research aiming at the identification of the biochemical action and correlation of that neurotoxic metal ion biochemistry with pathological processes in Alzheimer disease. Various mechanisms have been proposed for Al-induced neurotoxicity, while the clinical picture of Alzheimer’s disease patients reveals the heavy Al(III) involvement in the formation intracellular neurofibrillary tangles and extracellular senile plaques, where Al(III) has been found at unusually high levels. In an effort to comprehend the role of that metal ion in neurodegenerative diseases, we investigated the potential biological activity of well-characterized Al(III) complex forms in neuronal and glial cellular environments. The undertaken effort constitutes a major research challenge to explore a) the potential correlation of the neurotoxic action of Al (III) on the neuronal function of N-methyl D-aspartate acid (NMDA) receptors and voltage-dependent calcium channels (VDCC), b) the biological activity of fully characterized physicochemical forms Al(III) in glial and neuronal cellular environments, c) the development of toxicity of the Aβ(1-40) peptide (known of rits neurotoxicity in Alzheimer’s disease) and its association with clearly defined complex bio-toxic aluminum forms, and d) the neuroprotective action of chelator agents, such as D-(-)-quinic acid (QA), Al(III) forms. In an attempt to shed light onto the role of this metallotoxin, extensive studies were carried out on the interaction of well-defined forms of Al(III) with neuronal membrane receptors and neuronal and glial cultures of neonate Sprague-Dawley rats. For the implementation of this study, fully physicochemically characterized crystalline complexes of aluminum were synthesized and isolated for further application at the biological level. The methods used to achieve the synthesis, isolation and characterization of pure crystalline Al(III) compounds with ligands, such as a) citric acid and D-(-)-quinic acid, which occur in biological fluids, and b) N-phosphono-methyl-imino-diacetic acid, which simulates biological substrates in aqueous solutions, involved advanced techniques (e.g. hydrothermal synthesis) and a plethora of physicochemical techniques (e.g. X-ray crystallography, FT-IR spectroscopy, elementary analysis, speciation, etc.). The six crystalline compounds of Al(III) used in the various experimental stages of this research were as follows: (1) Al(III) Atomic Absorption Standard (essentially AlCl3), (2) aluminum quinate, K[Al(C7H11O6)3].(OH).4H2O, (3) aluminum phosphonate, (CH6N3)4[Al2(C5¬H6NPO7)2(OH)2].8H2O, (4) aluminum citrate 1, (ΝΗ4)5[Al(C6H4O7)2].2Η2Ο, (5) aluminum citrate 2, K4[Al(C6H4O7)(C6H5O7)].4H2O and (6) aluminum citrate 3, (NH4)5[Al3(C6H4O7)3(OH)(H2O)].(NO3).6H2O. At the biological level, in order to determine the in vitro effects resulting from acute, short-term, medium-term and long-term toxicity, appropriate dyes were applied for a direct imaging detection of intracellular calcium, synaptic degeneration, viability and cell mortality of hippocampal cells by using mainly Confocal Laser Scanning Microscopy. Worth noting in all cases was that a) the chemistry of each complex form of aluminum was directly related to the toxicity of the metal ion, the neuronal synaptogenesis loss and the neurodegenerative process, b) the degree of the metal ion Al(III) toxicity and the acidity of bio-toxic symptoms in the brain were determined by the nature and coordination chemistry of the ligand interacting with metal ion, c) the contribution of experimental conditions (nutrient media, pH, dose, exposure time) was noted in a wide variety of toxic actions of the metal ion, d) the neuronal cells were more susceptible to damage than glial cells, which showed lower vulnerability lesions induced by the metal ion, e) the Aβ amyloid peptide and well characterized forms of Al(III) interact. In fact, they may participate in more complex biotoxic molecular mechanisms for their action (that each one separately) when administered at hippocampal cells in vitro, and finally g) the physiological substrate D-(-)-quinic acid provided unusual results that might be used to pursue synthetic and chelating substances for neuroprotective applications against neurodegeneration. In conclusion, the body of information arisen through this research contributes to understanding the basic molecular processes leading to oxidative stress in neurodegeneration Alzheimer’s type. To this end, it lays the ground for the development of diagnostic, potentially prognostic and future therapeutic approaches in metallo-induced processes in oxidative stress intimately linked to neurodegeneration in Alzheimer’s disease

PhD Thesis / Διδακτορική Διατριβή
info:eu-repo/semantics/doctoralThesis

Neurotprotection
Αργίλιο
Aluminium
D-(-)-quinic acid
Αλουμίνιο, Τοξικολογία
Νευροξικότητα
D-(-) Κινικό οξύ
Neurotoxicity
Alzheimer's Disease
Aluminum, Toxicology
Ligands
Alzheimer's disease
Νόσος Alzheimer
Νευροπροστασία

Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (EL)
Aristotle University of Thessaloniki (EN)

Ελληνική γλώσσα

2009
2010-01-04T07:18:38Z


Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Πολυτεχνική Σχολή, Τμήμα Χημικών Μηχανικών

This record is part of 'IKEE', the Institutional Repository of Aristotle University of Thessaloniki's Library and Information Centre found at http://ikee.lib.auth.gr. Unless otherwise stated above, the record metadata were created by and belong to Aristotle University of Thessaloniki Library, Greece and are made available to the public under Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International license (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0). Unless otherwise stated in the record, the content and copyright of files and fulltext documents belong to their respective authors. Out-of-copyright content that was digitized, converted, processed, modified, etc by AUTh Library, is made available to the public under Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International license (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0). You are kindly requested to make a reference to AUTh Library and the URL of the record containing the resource whenever you make use of this material.
info:eu-repo/semantics/openAccess



*Η εύρυθμη και αδιάλειπτη λειτουργία των διαδικτυακών διευθύνσεων των συλλογών (ψηφιακό αρχείο, καρτέλα τεκμηρίου στο αποθετήριο) είναι αποκλειστική ευθύνη των αντίστοιχων Φορέων περιεχομένου.