Στη μελέτη παρουσιάζεται το αγροτικό ζήτημα μέσα στα πλαίσια της καπιταλιστικής εξέλιξης της σύγχρονης Ελλάδας. Η θέση περιέχει δύο συμπληρωματικές απόψεις: 1) η μεγάλη έγγεια ιδιοκτησία, που παράγει για την αγορά (το τσιφλίκι), δεν ήταν στην Ελλάδα του 19ου το «λείψανο» μιας προγενέστερης «φεουδαρχίας», αλλά κάτι που προήλθε από την ενσωμάτωση ενός προκαπιταλιστικού τομέα, που δεν υπήρξε ποτέ του «φεουδαρχικός» μέσα στο καπιταλιστικό σύστημα. 2) Η εξαφάνιση της τσιφλικάδικης αυτής ιδιοκτησίας, για χάρη της μικρής καλλιέργειας, που έγινε με την αγροτική μεταρρύθμιση του 1917, δεν παρεμπόδισε την εξέλιξη του καπιταλισμού στην Ελλάδα. Αντίθετα, η μικρή αγροτική καλλιέργεια αποτέλεσε μια ιδιαίτερη ζωντανή μορφή, γιατί ανταποκρινόταν καλύτερα στα συμφέροντα του κεφαλαίου που την χειραγωγούσε. Από την άλλη μεριά, στις συνθήκες μικτής οικονομίας, η προώθηση του θεσμού των συνεταιρισμών και ειδικότερα των αγροτικών, επιβάλλεται, όχι μόνο από κοινωνικούς αλλά κυρίως από οικονομικούς λόγους.
TEI of West Macedonia
