Οι προστατευόμενες περιοχές σε παγκόσμιο επίπεδο, καταλαμβάνουν σημαντική έκταση του πλανήτη, και επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό τη ζωή των κατοίκων, τόσο μέσα όσο και γύρω από τις περιοχές αυτές. Η επιστήμη της διατήρησης της φύσης, αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο, πίσω από τη θέσπιση και λειτουργία των περιοχών αυτών, και προσπαθεί να συνδυάσει τη διατήρηση της βιοποικιλότητας με την ανθρώπινη παρουσία και ανάπτυξη. Στην Ελλάδα, οι προστατευόμενες περιοχές καλύπτονται από ένα νομικό πλαίσιο, που θεωρητικά, φαντάζει πλήρες κι επαρκές. Η χρονική εξέλιξη του νομικού πλαισίου αυτού, επηρεάστηκε σε μεγάλο βαθμό από τις διεθνείς εξελίξεις και δυστυχώς σε αρκετές περιπτώσεις χαρακτηρίζεται από την τάση άκριτου μιμητισμού, άλλων ευρωπαϊκών συστημάτων, κάτι που προφανώς δημιουργεί δυσκολίες στην εφαρμογή των νόμων αλλά μειώνει επίσης και την αποτελεσματικότητα των συστημάτων διαχείρισης που ακολουθούνται. Συν τοις άλλοις, η Ελλάδα δεν στερείται των προβλημάτων που παρουσιάζονται σε παγκόσμιο επίπεδο, όπως αυτό της έλλειψης συμμετοχής της κοινωνίας, στην προσπάθεια για προστασία. Στην παρούσα μελέτη, εξετάστηκε το Εθνικό Πάρκο Σχινιά – Μαραθώνα, και ο Φορέας Διαχείρισης που συστάθηκε για τη διαχείρισή του. Εκτός του νομικού πλαισίου που διέπει τον φορέα, εξετάστηκαν τα αποτελέσματα της λειτουργίας του καθώς και οι δυσκολίες και τα προβλήματα που ανέκυψαν. Ιδιαίτερη βάση δόθηκε στις διαμάχες που δημιουργήθηκαν από την ίδρυση του Εθνικού Πάρκου ή και τη δράση του ΦΟ.Δ.Ε.ΠΑ.Σ.Μ. με την τοπική κοινωνία. Όσον αφορά το έργο του, αυτό κρίνεται ικανοποιητικό. Τα βιολογικά χαρακτηριστικά του πάρκου διατηρούνται σε μια μέτρια κατάσταση, ενώ στον τομέα των τεχνικών χαρακτηριστικών, παρατηρείται πληθώρα σύγχρονων πρωτοβουλιών όπως π.χ. η προώθηση εναλλακτικών μεθόδων κυκλοφορίας εντός του πάρκου, που συνέβαλαν θετικά στη λειτουργία του πάρκου. Η συνεργάσια της ΦΟ.Δ.Ε.ΠΑ.Σ.Μ. με τους υπόλοιπους φορείς, μάλλον προβληματική κρίνεται στο σύνολό της. Σε γενικές γραμμές οι 2 κύριες εστίες προστριβών του φορέα με την τοπική κοινωνία συνοψίζονται στην χρήση της γης του Εθνικού Πάρκου, και σε έναν υγρότοπο εντός του Πάρκου. Η μεγάλη αξία της γης στην συγκεκριμένη περιοχή και οι περιορισμοί σε αυτή που επιφέρει η ίδρυση του Πάρκου, αποτελούν τη βασική αιτία αρνητικής στάσης από τους κατοίκους της περιοχής. Οι αντιδράσεις της τοπικής κοινωνίας εκδηλώνονται με ήπιες μορφές, όπως αυτή της έλλειψης ενδιαφέροντος και συμμετοχής στα προγράμματα του φορέα αλλά και με πιο ακραίες μορφές, όπως αυτή της δολιοφθοράς, δημιουργώντας έτσι μια πραγματικότητα αρνητική προς τον Φορέα Διαχείρισης αλλά και το ίδιο το Εθνικό Πάρκο, πραγματικότητα η οποία σε τελική ανάλυση απειλεί την ύπαρξη των 2 παραπάνω θεσμών. Οι λύσεις που προτείνονται για την εξομάλυνση της κατάστασης, περιλαμβάνουν μέτρα σε αρκετά επίπεδα. Αρχικά τα μέτρα μπορούν να διαχωριστούν σε μέτρα που οφείλουν να παρθούν από την κεντρική εξουσία και σε μέτρα που σχετίζονται με τη δράση των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης. Έπειτα, στο είδος των μέτρων, αυτά μπορούν να αφορούν κάποια υλική αποζημίωση, ή να περιλαμβάνουν μη υλικά μέτρα, όπως π.χ. η εκπαίδευση και η ενημέρωση. Τέλος, ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον όρο «συμμετοχή», στα είδη της συμμετοχής που συναντώνται τόσο γενικά, όσο και στην περίπτωση της διαχείρισης προστατευόμενων περιοχών, και στο ρόλο και τη σημασία που μπορεί να διαδραματίσει στην εξομάλυνση καταστάσεων έντασης μεταξύ των διαχειριστικών οργάνων της προστατευόμενης περιοχής και της τοπικής κοινωνίας, ουσιαστικά εξυπηρετώντας τους σκοπούς του φορέα και της προστατευόμενης περιοχής.
University of the Aegena
