Η ιωνική ζωφόρος του Παρθενώνα και ιδιαίτερα η ανατολική πλευρά της αποτέλεσε και αποτελεί αντικείμενο διεπιστημονικής μελέτης είτε ως τεκτονικό μέλος που συμβάλει στην θεώρηση του μνημείου ως ένα ανυπέρβλητο δημιούργημα είτε ως έκφραση υψηλής πλαστικής τέχνης που δύναται να εκτιμηθεί καλλιτεχνικά. Ωστόσο το γεγονός ότι η θεματική της παραμένει ακόμα ένα άλυτο μυστήριο δεν επιτρέπει την αξιολόγησή της σε όλα τα επίπεδα. Οι συνθήκες του 5ου αι. Π.Κ.Ε., ιστορικές, κοινωνικές, πολιτικές, οικονομικές, θρησκευτικές, αλλά και η προσωπικότητα του επικεφαλής της πόλης των Αθηνών οραματιστή Περικλή συνέβαλαν στη δημιουργία του κατάλληλου περιβάλλοντος για τη γένεση ενός αξεπέραστου μνημείου. Επιπρόσθετα, η απουσία πηγών και παραλλήλων για την εννοιολογική προσέγγιση της ζωφόρου προκάλεσε την εξαντλητική αναζήτηση στοιχείων αναφορικά με την αποκωδικοποίηση της σημαντικής της σε επίπεδο όχι μόνο μυθολογικό και συμβολικό αλλά και ιστορικό καθώς και κοινωνικό προκειμένου να στοιχειοθετηθεί η σύλληψη, η εκτέλεση και το αντίκτυπο της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Ο κατακερματισμός του ναού, ακούσια ή εκούσια, επέβαλε ένα ακόμα επίπεδο δυσκολίας καθώς προκάλεσε την απώλεια τμήματος της ζωφόρου αλλά και σημαντικών αναγνωριστικών στοιχείων όπως η γραπτή διακόσμηση και οι μεταλλικές προσθήκες, καθιστώντας ταυτόχρονα την ελάχιστη αναφορά στους λίθους της στο βάθος του χρόνου πολύτιμο αρωγό στην επιστημονική ιχνηλάτησή της. Ήδη από τον 18ο αι με την κατάθεση του πρώτου νοηματικού στίγματος της απεικόνισης ως την πομπή των Μεγάλων Παναθηναίων, η έρευνα ενεπλάκη σε σημασιολογικούς λαβυρίνθους στην προσπάθεια να εισχωρήσει στις βαθύτερες στοιβάδες των τεχνοτροπικών και εικονογραφικών συστατικών της όπως καθρεπτίζονται σε κάθε μία από τις μορφές και αποδόσεις. Ως αποτέλεσμα αυτού προέκυψαν αναρίθμητες ερμηνευτικές προτάσεις μεστές από ρηξικέλευθη επιχειρηματολογία και αρχαιογνωστική εμβρίθεια. Αρωγός σε αυτό το δύσκολο ταξίδι η σύγχρονη τεχνολογία που τίθεται στην υπηρεσία της έρευνας και της εκπαίδευσης αλλά κυρίως της εξοικείωσης του σύγχρονου έμψυχου δυναμικού με την ιστορία και τον πολιτισμό του.
University of the Aegena
