Η παρούσα διπλωματική εργασία, εξετάζει το πώς προβάλλεται ο φόβος μέσα σε ορισμένα εικονοβιβλία, του συγγραφέα και εικονογράφου, Anthony Browne. Το θέμα προσεγγίστηκε με βάση δύο κύριους άξονες. Ο πρώτος, είναι αυτός της ψυχαναλυτικής προσέγγισης της παιδικής λογοτεχνίας, ενώ ο δεύτερος, αφορά την προσέγγιση και κατανόηση της εικονογράφησης, μέσα από την τέχνη.
Στο θεωρητικό πλαίσιο, παρουσιάστηκε συνοπτικά η έννοια του φόβου και πως παρατηρείται αυτή στην παιδική λογοτεχνία. Παράλληλα, αναπτύχθηκαν οι ψυχαναλυτικές θεωρίες του Freud και του Winnicott, με θέματα όπως το ασυνείδητο, το Ιδεώδες του Εγώ, κάποιες παιδικές φοβίες και η διαδικασία ανεξαρτησίας του παιδιού από την μητέρα. Μελετήθηκε επιπλέον, η σχέση μεταξύ λογοτεχνίας και ψυχανάλυσης, τόσο μέσα από θεωρητικούς της λογοτεχνίας, όσο και από μελέτες του Freud.
Για την πληρέστερη κάλυψη του θεωρητικού πλαισίου της εργασίας, έγινε μια σύντομη εισαγωγή στην Ιστορία των εικονογραφημένων παιδικών βιβλίων και στην σχέση τους με τα εικαστικά κινήματα της σύγχρονης Τέχνης. Ιδιαίτερη έμφαση, δόθηκε στο κίνημα του σουρεαλισμού, το οποίο αποτελεί ένα συνεχές σημείο αναφοράς στο έργο του Browne. Κοινό σημείο του συγγραφέα και του κινήματος του σουρεαλισμού, είναι η ανάδειξη του ασυνείδητου ως χώρου επικοινωνίας του εικονιστικού έργου τέχνης και η προβολή ενός μηνύματος που ξεπερνά τα όρια του γραπτού λόγου.
Στην ανάλυση των βιβλίων, εντοπίστηκαν οι βασικοί φόβοι με τους οποίους έρχονται αντιμέτωποι οι ήρωες και εξετάστηκαν οι μέθοδοι που χρησιμοποιεί ο Browne για να τους αναδείξει. Πιο συγκεκριμένα, εντοπίστηκαν οι φοβισμένοι λογοτεχνικοί χαρακτήρες και αναλύθηκαν τα στοιχεία που τους προκαλούν φόβο.
Οι χαρακτήρες, η πλοκή, το σκηνικό, τα χρώματα, η διακειμενικότητα, η εσωτερική εστίαση και τα παρακείμενα, συμβάλουν όλα μαζί για να μεταβιβάσουν στον αναγνώστη τα συναισθήματα των πρωταγωνιστών. Η πλούσια εικονογράφηση των βιβλίων παρέχει πολλά στοιχεία και σύμβολα τα οποία ερμηνεύτηκαν βάση του θεωρητικού πλαισίου.
Τα συμπεράσματα, κατέληξαν στο ότι υπάρχει συσχέτιση μεταξύ των φόβων που παρουσιάζονται στα εξεταζόμενα εικονοβιβλία και αυτών που αντιμετωπίζουν τα παιδιά. Παράλληλα, ανέδειξαν την σημασία της εσωτερικής εστίασης της εικονογράφησης, που φαίνεται να αντλείται από το υποσυνείδητο του πρωταγωνιστή και να στοχεύει στο υποσυνείδητο του αναγνώστη, ως επιβοηθητική για την ταύτιση και την καλύτερη κατανόηση των φόβων.
Πανεπιστήμιο Αιγαίου
