Η διαλεκτική των όρων «λαϊκός πολιτισμός» και «εκπαίδευση» έχει τροφοδοτήσει τα τελευταία χρόνια έναν επιστημονικό διάλογο, που η προβληματική του επικεντρώνεται σε δύο σημεία. Αφενός στο ενδιαφέρον που μπορεί να προκαλέσει σήμερα ο λαϊκός πολιτισμός των προβιομηχανικών κοινωνιών, ο οποίος δεν αποτελεί ζωτικό κομμάτι της καθημερινότητας των μαθητών. Αφετέρου στους τρόπους με τους οποίους τόσο η τυπική όσο και η άτυπη/μη τυπική εκπαίδευση μπορούν να νοηματοδοτήσουν πτυχές μια υλικής πραγματικότητας, διαστάσεις ενός πολιτιστικού «γίγνεσθαι» και σχέσεις ενός κοινωνικού πλέγματος, που δεν υφίστανται πια και αποτελούν terra incognita για μαθητές γεννημένους και μεγαλωμένους στον 21ο αιώνα, οι οποίοι μάλιστα περιγράφονται ως οι πλέον ευάλωτοι αποδέκτες μηνυμάτων και καταναλωτές προϊόντων μαζικής κουλτούρας και υποκουλτούρας της πολιτιστικής βιομηχανίας.
Ένας εναλλακτικός τρόπος σύνδεσης του λαϊκού πολιτισμού με την εκπαίδευση είναι η μουσειακή αγωγή, που υπάγεται στις μορφές της άτυπης εκπαίδευσης και προσφέρει στους μαθητές μια πιο βιωματική και διαδραστική εμπειρία μάθησης από αυτές που βιώνουν εντός του σχολικού περιβάλλοντος. Η επαφή των μαθητών με τον λαϊκό πολιτισμό συντελείται κατά βάση στα λαογραφικά μουσεία της χώρας. Τα τελευταία, ως χώροι πολιτισμού, εκπαίδευσης και ψυχαγωγίας έχουν υιοθετήσει σύγχρονες μουσειολογικές προσεγγίσεις, ενσωματώνοντας στον εκπαιδευτικό σχεδιασμό τους καινοτόμα εργαλεία, που μεταξύ άλλων περιλαμβάνουν και φορητό δανειστικό παιδαγωγικό υλικό. Σε αυτήν την τυπολογία εντάσσονται οι εκπαιδευτικοί φάκελοι, που αξιοποιούνται στο πλαίσιο προετοιμασίας εκπαιδευτικών και μαθητών για επικείμενη επίσκεψη στο μουσείο.
Στην παρούσα εργασία επιχειρούμε να σχεδιάσουμε παιδαγωγικό υλικό για τον λαϊκό πολιτισμό και τη λαϊκή τέχνη. Ειδικότερα, εκπονούμε σχέδιο δράσεων και υλικού για τον Εκπαιδευτικό Φάκελο «Η Παράδοση δε μυρίζει ναφθαλίνη, πλάθεται σαν πλαστελίνη», εμπνευσμένο τόσο από τα τεκμήρια υλικού πολιτισμού που εκτίθενται στο Λαογραφικό Μουσείο του Λυκείου Ελληνίδων Ρόδου «Εργάνη Αθηνά», όσο και από τη φιλοσοφία του παραπάνω φορέα. Άξονας που διατρέχει τον σχεδιασμό του παιδαγωγικού υλικού είναι η ιδέα ότι η λαϊκή παράδοση βιώνεται από τον σύγχρονο άνθρωπο ως «ζώσα παράδοση» που έχει κοινωνική αξία και περιεχόμενο.
In recent years, the dialectic of the terms “popular culture” and “education” has fueled a scientific debate, the problematics of which focuse on two points. On the one hand, with respect to the interest that the popular culture of pre-industrial societies can generate today, since it is not a vital part of pupils’ everyday life. On the other hand, with respect to the ways in which both formal and informal/non-formal education can signify aspects of a material reality, dimensions of a cultural “becoming” and relationships of a surrounding social framework that no longer exist and constitute terra incognita for pupils who are born and raised in the 21st century, who are even described as the most vulnerable recipients of messages and consumers of the mass culture and subculture products of the cultural industry.
An alternative manner of connecting popular culture with education is through museum education, which is a form of non-formal education and offers students a more experiential and interactive learning experience than they witness within the school environment. Pupils’ contact with popular culture predominantly takes place in the country’s folklore museums. The latter, being cultural, educational and entertainment venues, have adopted modern museological approaches, by incorporating innovative tools into their educational design, including portable lending pedagogical materials, among others. Educational folders, which are used within the preparative framework of teachers and students for an upcoming visit to the museum, are included in this typology.
This paper attempts to design pedagogical material for folk culture and folk art. In particular, we are drawing up an action and material plan for the “Taking Tradition out of the Closet” Educational Folder, inspired both by the cultural material exhibited at the “Ergani Athena” Folklore Museum of the Lyceum Club of Greek Women of Rhodes, as well as by the philosophy of the aforementioned body. A pivotal element in the design of pedagogical material is the notion that folk tradition is experienced by modern man as a “living tradition” with a social value and content.
University of the Aegena
