Εισαγωγή: Η πανδημία του COVID-19, έκανε απαραίτητη τη χρήση της τηλε-υγείας και της τηλε-ιατρικής από όλους τους επιστήμονες υγείας. Η διατροφική παρακολούθηση εξ αποστάσεως, ή αλλιώς τηλε-διατροφή, χρησιμοποιούνταν ήδη πριν τη νόσο COVID-19, για την αντιμετώπιση χρόνιων ασθενειών, όπως ο διαβήτης, τα καρδιαγγειακά νοσήματα και ο καρκίνος. Επιπροσθέτως, χρησιμοποιούνταν για την διαχείριση και την απώλεια βάρους τόσο ενήλικων ατόμων, όσο και παιδιών. Η πανδημία, κατέστησε απαραίτητη τη χρήση των μέσων τηλε-διατροφής από τους επαγγελματίες διαιτολόγους και υπάρχουν πολυάριθμες πρόσφατες μελέτες, (μετά το 2020) που δείχνουν την αυξημένη χρήση και την αποτελεσματικότητα της εξ αποστάσεως παρακολούθησης για τη διαιτητική αντιμετώπιση χρόνιων παθήσεων και την απώλεια βάρους. Επιπροσθέτως είναι αξιοσημείωτα και τα ερευνητικά δεδομένα που αναδεικνύουν το οικονομικό όφελος της εξ αποστάσεως διατροφικής διαχείρισης.
Σκοπός: Σκοπός της παρούσας μεταπτυχιακής διατριβής, είναι να διερευνήσει τις αλλαγές στην επαγγελματική πρακτική των Ελλήνων διαιτολόγων, αλλά και στη διατροφική αξιολόγηση, μετά την πανδημία του COVID-19.
Μεθοδολογία: Η πιλοτική μελέτη που πραγματοποιήθηκε, είναι ποσοτική συγχρονική (cross-sectional). Ο πληθυσμός της μελέτης, είναι Έλληνες διαιτολόγοι, με άδεια ασκήσεως επαγγέλματος. Στη μελέτη συμμετείχαν 40 εθελοντές. Τα δεδομένα συλλέχθηκαν μέσω της συμπλήρωσης ανώνυμων ηλεκτρονικών ερωτηματολογίων από τους διαιτολόγους, οι οποίοι συμμετείχαν εθελοντικά μετά από τη συγκατάθεση τους, στην αρχή συμπλήρωσης του ερωτηματολογίου. Τα άτομα που συμμετείχαν, προσεγγίστηκαν μέσω του Πανελλήνιου Συλλόγου Διαιτολόγων-Διατροφολόγων, μέσω διαιτολογικών γραφείων και μέσω πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης, πιο συγκεκριμένα μέσω σελίδων στο Facebook, όπου είναι εγγεγραμμένοι Έλληνες διαιτολόγοι. Η συμπλήρωση των ερωτηματολογίων έγινε κατά την περίοδο Ιουλίου-Αυγούστου, του 2024. Αφού συλλέχθηκαν τα δεδομένα, πραγματοποιήθηκε η στατιστική επεξεργασία των δεδομένων με το λογισμικό IBM SPSS (έκδοση 28). Πραγματοποιήθηκε περιγραφική και επαγωγική στατιστική. Για τη διερεύνηση διαφοροποιήσεων ανάλογα με τα δημογραφικά χαρακτηριστικά χρησιμοποιήθηκαν independent t-tests και one-way ANOVA. Για τη διερεύνηση των αλλαγών στην επαγγελματική πρακτική και στη διατροφική αξιολόγηση, πραγματοποιήθηκε απλή γραμμική παλινδρόμηση.
Αποτελέσματα: Τα δεδομένα της μελέτης έδειξαν, ότι το 79,49% του δείγματος, είναι γυναίκες διαιτολόγοι, ενώ μόνο το 20,51% άντρες, κυρίως μεταξύ 20-39 ετών, με ποσοστό 82,05% και το 17,95%, ήταν μεταξύ 40-59 ετών. Επιπλέον, ότι το 66,67% του δείγματος, ήταν διαιτολόγοι από την Κεντρική Ελλάδα, με το 64,1% των επαγγελματιών, να κατέχουν μεταπτυχιακές σπουδές, με μέσο όρο επαγγελματικής εμπειρίας τα 8,5 χρόνια. Η ομάδα στόχος κατά τις εξ αποστάσεως συνεδρίες, ήταν κατά 84,62% άτομα, κατά 2,56% ομάδες και κατά 12,82% αμφότερα άτομα και ομάδες. Οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για τη διατροφική παρακολούθηση εξ αποστάσεως είναι κυρίως (56,41%) οπτικοακουστικά και ακουστικά μέσα με κυρίαρχα, το Viber και το Whats app. Ένα ακόμη σημαντικό εύρημα της εύρημα της μελέτης μας, ήταν ότι τα πάνω από τα 2/3 του δείγματος μας, πραγματοποιούσε και συνεδρίες εξ αποστάσεως εκτός Ελλάδας. Επιπροσθέτως, ένα μικρό ποσοστό των διαιτολόγων (28,21%), ανέφερε ότι χρησιμοποιεί κατά την εξ αποστάσεως διαιτητική παρακολούθηση όλα τα εργαλεία για τη διατροφική αξιολόγηση και εκτίμηση της κατάστασης των ασθενών. Η αύξηση της χρήσης των μέσω τηλε-διατροφής, ήταν εμφανής, καθώς πριν τον COVID-19 το 40% των ατόμων πραγματοποιούσε συνεδρίες εξ αποστάσεως, ενώ σήμερα το 95 % των διαιτολόγων πραγματοποιεί την τηλε-διατροφή. Όσον αφορά τα πλεονεκτήματα της εξ αποστάσεως παρακολούθησης, η τηλεδιασκέψεις, συνέβαλαν 100%, στην ευελιξία κατά τον προγραμματισμό των διαιτολογικών συνεδριών. Επιπλέον, το 10,26%, ανέφερε ότι βελτιώθηκε η συμμόρφωση των ασθενών στο διαιτολόγιο, αλλά αξιοσημείωτη είναι η μείωση του κόστους κατά την μετακίνηση τόσο των διαιτολόγων, όσο και των διαιτώμενων (74,36%). Εν συνεχεία, το 38,46% των επαγγελματιών υγείας, ανέφερε ότι οι εξ αποστάσεως συνεδρίες, μείωσαν τις ακυρώσεις στα ραντεβού με τους ασθενείς τους. Η μελέτη μας, κατέδειξε και ορισμένες δυσκολίες στην διατροφική αξιολόγηση εξ αποστάσεως, με το 15,38%, από τους ειδικούς, να σημειώνει δυσκολία στη δημιουργία σχέσης εμπιστοσύνης μεταξύ διαιτολόγου και διαιτώμενου, ενώ το 51,28% ανέφερε, ότι υπάρχουν άτομα τρίτης ηλικίας που δεν είναι εξοικειωμένα με τα ηλεκτρονικά μέσα και δεν επιθυμούν την εξ αποστάσεως παρακολούθηση. Τέλος, το 41,03%, κατέγραψε, ότι υπάρχουν διαιτώμενοι που δεν ενδιαφέρονται καθόλου για τις εξ αποστάσεως συνεδρίες.
Συμπεράσματα: Η παρούσα μελέτη κατέληξε στο συμπέρασμα, ότι η διατροφική παρακολούθηση εξ αποστάσεως αυξήθηκε πολύ μετά την περίοδο του COVID-19. Επιπλέον, ένα ακόμη εύρημα, είναι ένα μικρό ποσοστό των διαιτολόγων πραγματοποιούσε τις εξ αποστάσεως συνεδρίες και σε ομάδες, κάτι που δεν συνηθίζεται στις δια ζώσης συνεδρίες. Ακόμη, όσον αφορά τη διατροφική αξιολόγηση, ένα σχετικά μικρό ποσοστό των διαιτολόγων, φαίνεται να δύναται να χρησιμοποιήσει όλα τα εργαλεία διατροφικής αξιολόγησης. Επιπλέον, η μελέτη ανέδειξε τα πλεονεκτήματα της εξ αποστάσεως παρακολούθησης, που συνέβαλε 100%, στην ευελιξία κατά τον προγραμματισμό των διαιτολογικών συνεδριών. Επιπλέον, ένα μικρό ποσοστό του δείγματος, ανέφερε ότι βελτιώθηκε η συμμόρφωση των ασθενών στο διαιτολόγιο, αλλά αξιοσημείωτη ήταν και η μείωση του κόστους κατά την μετακίνηση τόσο των διαιτολόγων, όσο και των διαιτώμενων Εν συνεχεία, οι επαγγελματίες υγείας, ανέφεραν, ότι οι εξ αποστάσεως συνεδρίες, μείωσαν τις ακυρώσεις στα ραντεβού με τους ασθενείς τους. Από την άλλη, έγιναν εμφανή και τα μειονεκτήματα της τηλε-διατροφής, με το μεγαλύτερο ποσοστό των διαιτολόγων, να αντιμετωπίζει δυσκολίες στην διατροφική αξιολόγηση εξ αποστάσεως. Από την άλλη, μόνο λιγότεροι από τους ειδικούς, δυσκολεύτηκαν στη δημιουργία σχέσης εμπιστοσύνης μεταξύ διαιτολόγου και διαιτώμενου, ενώ συμπεριλήφθηκαν τα άτομα τρίτης ηλικίας που δεν είναι εξοικειωμένα με τα ηλεκτρονικά μέσα και η ύπαρξη ασθενών που δεν ενδιαφέρονταν για τη χρήση της τηλε-διατροφής. Παρόλα αυτά, χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος σε μεγαλύτερα δείγματα για την αποσαφήνισή τους και τη βελτίωση της κλινικής πρακτικής αλλά και των προγραμμάτων δημόσιας υγείας.
.jpg){kind=logo}
University of West Attica
