Η λακανική έννοια της «επιθυμίας του Άλλου» επιτρέπει μια απάντηση σε κάποια ερωτήματα που είχε βάλει ο ίδιος ο Φρόιντ, όσον αφορά στη θέση του ότι το όνειρο είναι η μεταμφιεσμένη εκπλήρωση μιας απωθημένης ευχής. Θέση που επιχείρησε σε διάφορα κείμενά του να σχετικοποιήσει, φερ’ ειπείν με τη λειτουργία σύνδεσης της ενορμητικής διέγερσης με τα ανώτερα στρώματα του ψυχικού οργάνου (την οποία διέγνωσε ο Φρόιντ σαφώς από το 1920 και μετά), η οποία του φαινόταν πρωθύστερη (αν όχι πρωταρχικότερη) της εκπλήρωσης της ευχής, ιδιαίτερα σε όνειρα που υποκινούνται από τραυματικά γεγονότα. Αν θεωρηθεί, όμως, ότι τα ημερήσια κατάλοιπα (τα οποία συμμετέχουν γενικότερα κατά τον Φρόιντ στην υποκίνηση των ονείρων), έχουν ούτως ή άλλως τραυματικό χαρακτήρα –στο βαθμό που φέρουν κάτι από το αίνιγμα της επιθυμίας του Άλλου, ιδιαίτερα όταν αυτό δεν δύναται να απαιτηθεί προκαλώντας την απόλαυση του Άλλου– δίνεται η δυνατότητα συσχετισμού των δύο λειτουργιών του ονείρου κατά Φρόιντ. Συνεπώς, η λειτουργία του ονείρου, είτε υπό την εκδοχή της «εκπλήρωσης» είτε υπ’αυτήν της «σύνδεσης», έχει να κάνει με το αίνιγμα της επιθυμίας και την απόλαυσης του Άλλου και κυρίως με τον τρόπο που επιχειρεί το όνειρο να αποδώσει, διαμέσου της κρυπτογράφησης που δημιουργεί με τα μορφώματά του (μεταφορικής ή μετωνυμικής φύσης), απάντηση στο αίνιγμα αυτό. Απάντηση όμως, που αφενός αφήνει πάντα ένα υπόλοιπο και αφετέρου μπορεί να αποτύχει, όπως αυτό συμβαίνει στα αγχώδη όνειρα και –ακόμη περισσότερο– στους εφιάλτες στους οποίους η απόλαυση του Άλλου γίνεται απειλή. Η θεώρηση αυτή έχει κλινικές συνέπειες για την ψυχαναλυτική πράξη που αφορά στα όνειρα.
(EL)
he lacanian concepts of Other’s desire as well as enjoyment (jouissance) provide an answer to questions posed by Freud himself as regards his view that dreams are a “satisfaction of a repressed wish in disguise”. Freud tried to relativize this view in several of his texts. One way to do this is the function of linking drive stimulations with the upper layers ofthe psychic organ (diagnosed by Freud clearly in 1920) which he considered more primordial to the satisfaction of wish, especially in dreams that are incited by traumatic events. Provided though, that dailyresidues (which according to Freud take part in the instigation of dreams) are anyhow of a traumatic nature – to the extent it bears something of the enigma of the Other’s desire and the enjoyment (jouissance) – the association of the two functions of dreams (linking and wish satisfaction) according to Freud is made possible. Thus the function of dreams, whether from the aspect of “linking” or that of “satisfaction”, has to do with the enigma of the Other’s desire and Other’s enjoyment and mainly with the way the dream finds through the encoding it creates with its formations (of metaphoric or metonymic nature) to provide “answer” to the enigmatic Other’s desire. This, however is an answer, which on the one hand always leaves a remainder (one would say something to be desired) and on the other hand may provide a failure as in the case of anxious dreams and even more in nightmares, in which Other’s enjoyment becomes a threat. This view has clinical consequences for the psychoanalytic act regarding dreams.
(EN)
Ελληνική Ψυχολογική Εταιρεία (ΕΛΨΕ)
