Η παρούσα διπλωματική εργασία πραγματεύεται το ζήτημα της οριοθέτησης και επέκτασης των θαλάσσιων ζωνών της Ελλάδος με τις ζώνες των όμορων κρατών βάσει του Ελληνικού και Διεθνούς Δικαίου. Η οριοθέτηση της αιγιαλίτιδας ζώνης αποτελεί μια μακρά, επίπονη και απρόβλεπτη διαδικασία. Τα ζητήματα που ανακύπτουν και χρήζουν εξέτασης είναι πολλά. Μεταξύ αυτών είναι οι διαφορετικές δικαιικές απόψεις ή ερμηνείες των πολύπλοκων και αμφίσημων νόμων και των εθίμων του δικαίου της θάλασσας, τα τεχνικά ζητήματα καθώς και τα ποικίλα οικονομικά συμφέροντα. Τα συμφέροντα αυτά τα τελευταία χρόνια διαδραματίζουν βαρύνοντα ρόλο στην έναρξη, αναβολή, επιτυχία ή αποτυχία μίας διαπραγμάτευσης-οριοθέτησης. Επιπλέον, δεν θα πρέπει να παραλειφθούν οι πολιτικές σκοπιμότητες που συχνά συμβάλλουν στη διαιώνιση ενός καθεστώτος ασάφειας ή στην πρόκληση προστριβών μεταξύ κρατών λόγω αντικρουόμενων συμφερόντων. Βάσει των παραπάνω, η δομή της παρούσας εργασίας διαρθρώνεται ως εξής: Αρχικά, στο πρώτο κεφάλαιο, εξετάζονται οι ορισμοί των εννοιών της επικράτειας και της εδαφικής κυριαρχίας της Ελλάδας από συνταγματικής πλευράς και ακολουθεί μια σύντομη ιστορική αναφορά στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Εν συνεχεία, παρουσιάζονται οι ορισμοί των εσωτερικών υδάτων, της αιγιαλίτιδας ζώνης, της συνορεύουσας ζώνης, της αποκλειστικής οικονομικής ζωής (ΑΟΖ), της υφαλοκρηπίδας, της περιοχής παροχής πληροφοριών πτήσεων (FIR), της περιοχής έρευνας και διάσωσης και της ανοιχτής θάλασσας. Τέλος, αναλύονται οι κανόνες, τα έθιμα και το διεθνές καθεστώς που διέπει την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών. Στο δεύτερο κεφάλαιο, η εργασία επικεντρώνεται στα χωρικά ύδατα μιας χώρας. Αφού δοθεί μια σύντομη ιστορική αναδρομή στην εξέλιξη της έννοιας της αιγιαλίτιδας ζώνης, αναλύονται οι κανόνες και οι μέθοδοι καθορισμού του εύρους της ως προς το πλάτος, τα εσωτερικά και εξωτερικά όρια της. Τέλος, παρουσιάζονται τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις που απορρέουν από την οριοθέτηση της αιγιαλίτιδας ζώνης και αφορούν την διεθνή ναυσιπλοΐα. Στο τρίτο κεφάλαιο, εξετάζεται το ισχύον νομικό καθεστώς της Ελλάδας σε ότι αφορά την αιγιαλίτιδα ζώνη, τους ελληνικούς κόλπους, την χάραξη γραμμών βάσης και τη θέσπιση συνορεύουσας ζώνης. Παράλληλα, παρουσιάζονται τα πλεονεκτήματα που δυνητικά θα μπορούσε να προσφέρει η διευθέτηση των παραπάνω βάσει του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας. Στο τέταρτο κεφάλαιο, αναλύεται η διαδικασία που πρέπει να ακολουθηθεί βάσει του ελληνικού συντάγματος ώστε να επεκταθεί η ελληνική επικράτεια-αιγιαλίτιδα ζώνη είτε με τυπικό Νόμο ή με Προεδρικό Διάταγμα. Επιπλέον, καταγράφονται παραδείγματα τέτοιων προσπαθειών του πρόσφατος παρελθόντος και συγκεκριμένα τα Προεδρικά Διατάγματα του 2018 και η ψήφιση νόμου του 2021. Στο πέμπτο κεφάλαιο, γίνεται μια παρουσίαση των ήδη οριοθετημένων θαλάσσιων ζωνών της Ελλάδας με τα γειτονικά παράκτια κράτη σε Ιόνιο και Αιγαίο και τις προοπτικές βελτίωσης προς όφελος της ελληνικής επικράτειας. Δίδεται ιδιαίτερη μνεία στην περίπτωση της Τουρκίας, μιας γειτνίασης με τα πιο δισεπίλυτα προβλήματα και με τις πιο βαθιές διαφορές των διαπραγματευτικών μερών σε θέματα οριοθέτησης. Τέλος, καταβάλλεται μία προσπάθεια υποβολής προτάσεων και σκέψεων για το μέλλον της Ελλάδας ως προς το ζήτημα αυτό. Λαμβάνοντας υπόψη τα πλεονεκτήματα που προσφέρει η επέκταση των ορίων της επικράτειας κυρίως στο οικονομικό πεδίο, η παρούσα εργασία προσπαθεί να αποδώσει συνοπτικά την κατάσταση των τελευταίων ετών, διαπιστώνοντας τις εξελίξεις που έχουν συντελεστεί, τα προβλήματα που έχουν ανακύψει, αλλά και τις λύσεις που ενδεχομένως προσφέρονται.
(EL)
The present thesis deals with the issue of the delimitation and extension of the sea zones of Greece with the zones of the neighboring states based on Greek and International Law. The demarcation of the coastal zone is a long, laborious and unpredictable process. The issues that arise and need to be addressed are many. Among them are the different legal views or interpretations of the complex and ambiguous laws and customs of the law of the sea, technical issues as well as various economic interests. During the recent years, these interests have played a major role in the launch, postponement, success or failure of a negotiation-delimitation. Moreover, political considerations should not be overlooked. These often contribute to perpetuating the ambiguity or causing problematic situations between states due to conflicting interests. Based on the above, this thesis is structured as follows: Initially, in the first chapter, the definitions of territory and territorial sovereignty of Greece are examined from the constitutional point of view, followed by a brief historical reference to the International Law of the Sea. Subsequently, the definitions of inland waters, the coastal zone, the contiguous zone, the exclusive economic zone (EEZ), the continental shelf, the flight information region (FIR), the search and rescue area and the open seas are presented. Finally, the rules, the customs and the international regime governing the delimitation of sea zones are analyzed. In the second chapter, the thesis focuses on the territorial waters of a country. After a brief historical review of the evolution of the concept of the coastal zone, the rules and the methods for defining this zone’s width, internal and external boundaries are analysed. Finally, the rights and obligations arising from the delimitation of the coastal zone are presented and are related to international navigation. In the third chapter, the current legal regime of Greece is examined regarding the coastal zone, the Greek bays, the establishment of baselines and the establishment of a border zone. At the same time, the thesis examines the advantages that the settlement of these issues under the International Law of the Sea could potentially offer. In the fourth chapter, the procedure that must be followed under the Greek constitution in order to extend the Greek territory-coastal zone either by formal Law or by Presidential Decree is analysed. In addition, examples of such efforts in the recent past are listed, namely the 2018 Presidential Decrees and the 2021 law enactment.
In the fifth chapter, a presentation is made of the already delimited sea zones of Greece with the neighbouring coastal states in the Ionian and Aegean Sea and the prospects for improvement for the benefit of the Greek territory. Particular reference is made to the case of Turkey, a neighbourhood with the most intractable problems and the deepest differences between the negotiating parties on demarcation issues. Finally, an effort is being made to make proposals and thoughts on the future of Greece on this issue. Taking into account the advantages offered by the extension of the borders of the territory, especially in the economic field, this paper tries to give a brief presentation of the situation of the last few years, noting the developments that have taken place, the problems that have arisen and the solutions that may be offered.
(EN)
University of Crete
