Προγράμματα Προαγωγής Ψυχικής Υγείας έχουν εφαρμοστεί σε διάφορους πληθυσμούς
συμπεριλαμβανομένων των παιδιών και των εφήβων. Ο αυτισμός είναι μια
νευροαναπτυξιακή διαταραχή που επηρεάζει 1 στα 68 παιδιά ηλικίας 8 ετών. Τα
παιδιά και οι ενήλικες που βρίσκονται στο αυτιστικό φάσμα παρουσιάζουν
δυσκολίες στην επικοινωνία, την κοινωνική αλληλεπίδραση ενώ δείχνουν
περιορισμένα ενδιαφέροντα και επαναληπτικές συμπεριφορές. Η ποιότητα της
αλληλεπίδρασης μεταξύ γονιού και παιδιού μέσα στο φάσμα του αυτισμού παίζει
σημαντικό ρόλο για την γνωστική, συναισθηματική και κοινωνική ανάπτυξή του.
Εφόσον η πρώιμη παρέμβαση είναι καίριας σημασίας για τα παιδιά αυτά, και οι
γονείς περνούν περισσότερο χρόνο μαζί τους όταν βρίσκονται σε πρώιμη ηλικία, θα
ήταν αρκετά σημαντικό να εξεταστεί αν υπάρχουν ευεργετικά οφέλη από παρεμβάσεις
ενίσχυσης της επικοινωνίας γονιού και παιδιού. Μέθοδος: Έγινε ανασκόπηση της
βιβλιογραφίας από ηλεκτρονικές πηγές (Pubmed, Science Direct, PsychInfo,
Cohrane Library), βιβλιογραφικές παραπομπές και άρθρα.. Το χρονικό διάστημα που
κάλυπτε η ανασκόπηση αφορούσε μελέτες που δημοσιεύθηκαν από τον Ιανουάριο του
2004 μέχρι και τον Μάρτιο του 2014. Επιλέχθηκαν όλες οι τυχαιοποιημένες
ελεγχόμενες μελέτες όπου οι γονείς συμμετείχαν σε θεραπευτικές πράξεις με το
παιδί τους και υπήρχε στο σχεδιασμό τους ξεκάθαρος στόχος ενίσχυσης της
επικοινωνίας. Οι ομάδες ελέγχου μπορούσαν να έχουν θεραπεία στη κοινότητα,
άλλου είδους θεραπεία ή καθόλου θεραπεία. Η ηλικία των παιδιών μπορούσε να
είναι από 1 έτους έως 6 ετών και 11 μηνών. Κριτήρια αποκλεισμού των μελετών
ήταν η έλλειψη τυχαίας κατανομής του δείγματος, θεραπευτικές παρεμβάσεις στις
οποίες δεν ήταν ο γονιός θεραπευτής και ηλικία των παιδιών μεγαλύτερη από 6
ετών και 11 μηνών. Αποτελέσματα: 13 τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες μελέτες
συμπεριλήφθηκαν όπου οι γονείς συμμετείχαν στη θεραπευτική διαδικασία. Η άμεση
σύγκριση των μελετών ήταν δύσκολη καθώς οι έρευνες διέφεραν μεταξύ τους σε
μεθοδολογία, τύπους παρεμβάσεων, βαρύτητα των διαγνώσεων καθώς και στα εργαλεία
που χρησιμοποιήθηκαν για την αξιολόγηση των παιδιών. Όλες οι έρευνες
περιλάμβαναν έναν σχεδιασμό για την προαγωγή της αλληλεπίδρασης γονέα και
παιδιού με στόχο την ενίσχυση της επικοινωνίας χρησιμοποιώντας ως θεω
ρητικό πλαίσιο μια συμπεριφορική ή/και νατουραλιστική θεωρία. Στατιστικά
σημαντικές διαφορές φάνηκαν στην συγχρονισμένη προσοχή του παιδιού, στην έναρξη
της επικοινωνίας καθώς και στην σύγχρονη επικοινωνία εκ μέρους του γονιού.
Κάποιες μελέτες έδειξαν βελτίωση στην εξωλεκτική επικοινωνία του παιδιού ενώ
μόνο δυο μελέτες δεν έδειξαν καμία διαφορά μεταξύ των ομάδων παρέμβασης και
ελέγχου. Συμπεράσματα: Τα ευρήματα της μελέτης δείχνουν πως παρεμβάσεις που
περιλαμβάνουν το γονιό στη θεραπευτική διαδικασία μπορούν να ενισχύσουν την
επικοινωνία παιδιού-γονέα. Περεταίρω έρευνα θα μπορούσε να δείξει ποια είναι τα
είδη παρεμβάσεων που μπορούν να ενισχύσουν περισσότερες πλευρές της
επικοινωνίας καθώς και έρευνες με αυστηρότερη μεθοδολογία θα μπορούσαν να
καταστήσουν τα αποτελέσματα περισσότερο γενικεύσιμα.
(EL)
Introduction: Mental Health Promotion programs have been implemented for
several populations1 including children and adolescents2. Autism is a
neurodevelopmental disorder that affects 1 to 68 children aged 8 years3.
Children and adults in the autism spectrum disorder have difficulties in
communication, social interaction and show repetitive behaviors and limited
interests4.
The quality of parent child interaction with autism has an impact on child’s
cognitive, emotional and social development5. Since early intervention is
fundamental for these children, and parents spend a lot of their time with
them, it seems crucial to investigate the beneficial effects of interventions
targeted to promote parent child communication.
Methods: A literature review was conducted in current databases including
PsycInfo, MEDLINE, CENTRAL, Embase from 2004 until May 2014. All RCT studies
that parents were involved in the intervention and there was clear focus on
enhancing communication were included. In the RCTs the control groups could be
provided treatment as usual, no treatment or other forms of treatment. The age
of the children could be until 6 years and 11 months. Exclusion criteria were
non RCT design, therapist only implemented interventions and studies where
children aged above 6 years 11 months.
Results: 13 RCT studies were selected where parents were involved in the
therapeutic processes. Studies varied in the methodology, type of intervention,
severity of diagnosis and standardized measures used to assess the abilities of
the children. All studies included a design that promoted parent child
interaction in order to enhance communication using a behavioral and
sociopragmatic background theory. In the vast majority joint attention, child’s
initiations and synchronous communication showed a statistical significant
difference in favor of the intervention groups. Some of the studies suggested
that these qualities were mediators for further language development.
Conclusions: Findings suggested that interventions including parent involvement
may enhance parent- child communication. Future research in this field could
reveal which forms of interventions can enhance further communication aspects.
(EN)
Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών
