Κατά τη διάρκεια του ελληνικού εμφυλίου πολέμου (1946-1949) ο ελληνικός εθνικός στρατός ιδρύει οκτώ ραδιοφωνικούς σταθμούς σε όλη την επικράτεια. Ο κύριος σκοπός τους ήταν η εθνικιστική και αντι-κομμουνιστική προπαγάνδα. Η εργασία εστιάζει σε αυτόν που εγκαθίσταται στην Μακρόνησο. Το έρημο και άγονο αυτό νησί είχε μετατραπεί από την Άνοιξη του 1947 σε στρατόπεδο συγκέντρωσης αριστερών και κομμουνιστών φαντάρων και πολιτών. Η ιδιαιτερότητα του εν λόγω στρατοπέδου είναι ότι γρήγορα λαμβάνει έναν χαρακτήρα στρατοπέδου “αναμόρφωσης” του εκεί συγκεντρωμένου πληθυσμού μέσα από μια διαδικασία εκτεταμένης βίας και βασανιστηρίων, προκειμένου να ενστερνισμούν τα “εθνικά ιδεώδη”. Η όλη διαδικασία προπαγανδίστηκε εκτενώς στην ελληνική κοινωνία ως ένα επιτυχημένο πείραμα “μεταστροφής” των κομμουνιστών και διαφημίστηκε μέσα από εφημερίδες, περιοδικά, δημόσιες τελετές, κ.λπ. Και φυσικά, μέσα από το ραδιοφωνικό σταθμό του νησιού.
Χρησιμοποιώντας πρωτογενές αρχειακό υλικό από τα περιοδικά και εφημερίδες που εκδίδονταν στη Μακρόνησο, προσεγγίζουμε τη λειτουργία και καθημερινή ζωή του σταθμού. Η εργασία συγκροτείται γύρω από τα ακόλουθα ερωτήματα: 1) Πώς είναι δυνατό να λειτουργεί ένας ραδιοφωνικός σταθμός σε ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης. 2) Πώς οργανώνεται και τι εκπέμπει αυτός ο σταθμός. 3) Ποια η σχέση του με το δίκτυο των υπόλοιπων στρατιωτικών ραδιοφωνικών σταθμών που δημιουργούνται την ίδια περίοδο. 4) Ποιος ο στόχος του εθνικού στρατόυ με την ίδρυση αυτών των σταθμών; Εξυπηρετούσαν μόνον προπαγανδιστικούς σκοπούς ή σηματοδοτούσαν μια αναβαθμισμένη παρουσία του στρατού στο πολιτιστικό πεδίο στη μεταπολεμική Ελλάδα;
(EL)
During the Greek civil war (1946-1949), the Greek National Army installed eight (8) radio stations in military camps around the country. Their main goal was to spread nationalist and anti-communist propaganda. My thesis focuses on one of them, which was installed in a military camp located in Makronisons, an island near Athens. What makes this particular radio station special is the fact that Makronisos is a deserted, infertile island, which was used as a concentration camp. It started its operation in Spring of 1947, focusing initially on left and communists conscript soldiers. It later “hosted” civilians as well, thereby changing its operation from a concentration camp into, also, a rehabilitation one. That meant that apart from concentrating “dangerous” soldiers and civilians, the military and the Greek governmant forced them into a “rehabilitation” process that aimed at making them deny their political beliefs and declare their loyalty to the “ideals of the nation”. This process included extensive violence and tremendous tortures for many helpless people. The whole “rehabilitation” process was “advertised” widely all over Greece by the army and the government as a proof of the superiority of nationalist ideals over the communist ones. A variety of propaganda tools were used, including newspapers, booklets, public ceremonies, etc. and, naturally, also the radio station, which is the main object of my thesis.
I used as primary sources articles from the military newspapers and magazines edited and published in Makronisos. I study this material so as to retrieve the operation status and everyday life of the radio station. The research and writing of the thesis was organized around the following questions: 1) How is it possible for a military concentration camp (like the one in Makronisos) to include a radio station? 2) How was this station organized and what was its daily program? 3) How was the Makronisos Radio Station connected to the network of military radio stations that were created at the same period? 4) What was the goal of the Greek National Army by installing these radio stations? Was it just another propaganda weapon used in the context of the civil war, or it signified an advanced “cultural” interference of the military in Greek society after the Second World War? To address these questions, I briefly review the history of the Makronisos concentration camp, paying attention to the propaganda mechanism around the “rehabilitation” process. I then focus on the Makronisos Radio Station, seeking to contextualize its operation by understanding its role in the overall ideological aims of the army. The thesis concludes with reference to the radio itself as a case of mass media, in an attempt to elaborate on the importance of the decision of Greek National Army to invest ideologically to this relatively new, at the time, medium.
(EN)
/aggregator-openarchives/portal/institutions/uoa
