Εισαγωγή: Δεδομένης της έλλειψης ερευνητικών δεδομένων στην Ελλάδα που αφορούν καταγγελλόμενη σεξουαλική κακοποίηση (ΣΚ) παιδιών στο πλαίσιο διαζυγίου ή διάστασης γονέων, η παρούσα μελέτη είχε ως στόχο: (α) να εξετάσει το ποσοστό των βάσιμων (αληθών) και των αβάσιμων (ψευδών) ισχυρισμών με βάση την έκθεση του εξεταστή (ή της ομάδας των εξεταστών) και (β) να διερευνήσει το προφίλ των παιδιών (φύλο, ηλικία) και των οικογενειών τους που αξιολογήθηκαν σε δημόσιες υπηρεσίες ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων (ΥΨΥΠΕ), κατόπιν παραγγελίας του Εισαγγελέα Ανηλίκων για παιδοψυχιατρική εκτίμηση ή των ανακριτικών – δικαστικών αρχών για διεξαγωγή παιδοψυχιατρικής πραγματογνωμοσύνης.
Μέθοδος: Το δείγμα αφορούσε 914 περιπτώσεις που εξετάστηκαν κατά το χρονικό διάστημα 2008-2018, σε έξι ΥΨΥΠΕ στην περιφέρεια Αττικής, κατόπιν δικαστικής εντολής. Μελετήθηκαν τα ιατρικά αρχεία 129 (14,1%) περιπτώσεων στις οποίες υπήρχε ισχυρισμός σεξουαλικής κακοποίησης στο πλαίσιο διαζυγίου/διάστασης γονέων. Για τη συλλογή των δεδομένων συντάχθηκε ένα έντυπο καταγραφής πληροφοριών που αφορούσαν: το φύλο και την ηλικία του παιδιού, ποιος προέβη σε καταγγελία (ο έχων ή ο μη έχων την επιμέλεια του ανηλίκου), ο χρόνος που αναδύθηκε ο ισχυρισμός (πριν ή μετά το διαζύγιο/διάσταση), το είδος του διαζυγίου (συγκρουσιακό, συναινετικό, αρχικά συναινετικό αλλά στη συνέχεια συγκρουσιακό), η βάση του ισχυρισμού (αποκάλυψη παιδιού, η αφήγηση/αναφορά του παιδιού, συμπεριφορά και συναισθηματική κατάσταση του παιδιού, ιατροδικαστικά στοιχεία, αυτόπτης μάρτυρας, κ.λπ.), η επικοινωνία μεταξύ παιδιού και του καταγγελλόμενου γονέα (χωρίς εποπτεία, με εποπτεία κ.λπ.), η ψυχική υγεία του παιδιού, τα προβλήματα ψυχικής υγείας του καταγγέλλοντος και του καταγγελλόμενου γονέα, ο αριθμός προηγούμενων αξιολογήσεων του παιδιού σχετικά με το καταγγελλόμενο γεγονός και η διάγνωση του ειδικού ψυχικής υγείας ή της διεπιστημονικής ομάδας (βάσιμος ή αβάσιμος ή μη εφικτή η τεκμηρίωση της βασιμότητας ή αβασιμότητας του ισχυρισμού) που εξήχθη από την τελική παιδοψυχιατρική έκθεση. Η στατιστική ανάλυση των δεδομένων πραγματοποιήθηκε με τη χρήση του στατιστικού λογισμικού πακέτου SPSS 26.
Αποτελέσματα: Τα ευρήματα, με βάση την διάγνωση του ειδικού ψυχικής υγείας (ή της διεπιστημονικής ομάδας), έδειξαν ότι στο 16,3% (n=21) του δείγματος οι ισχυρισμοί διαγνώστηκαν ως βάσιμοι (αληθείς), στο 38,8% (n= 50) ως αβάσιμοι (ψευδείς) και στο 45% (n= 58) ως ούτε βάσιμοι ούτε αβάσιμοι. Το 25% των καταγγελιών κατά της μητέρας κρίθηκαν βάσιμες, έναντι του 14% που αφορούσαν καταγγελίες κατά του πατέρα και του 19,4% κατά τρίτων προσώπων. Η αδυναμία τεκμηρίωσης της διάγνωσης βρέθηκε στο 25% των καταγγελιών που έγιναν κατά της μητέρας, στο 40,7% κατά του πατέρα και στο 64,5% κατά τρίτων προσώπων. Όσον αφορά στις ηλικιακές ομάδες των φερόμενων παιδιών θυμάτων, το υψηλότερο ποσοστό βάσιμων ισχυρισμών διαγνώστηκε στην ηλικιακή ομάδα 12-15 ετών (31,6%), ενώ το χαμηλότερο στην ηλικιακή ομάδα 2-5 ετών (4,2%). Το υψηλότερο ποσοστό αβάσιμων ισχυρισμών σημειώθηκε στην ηλικιακή ομάδα 6-11 ετών (43,5%) και το χαμηλότερο στις ηλικίες 12-15 ετών (21,1%). Η αδυναμία τεκμηρίωσης της βασιμότητας ή αβασιμότητας των ισχυρισμών ΣΚ σημειώθηκε στην ηλικιακή ομάδα 2-5 ετών (56,3%), ακολουθούμενη από τις ηλικιακές ομάδες 12-15 ετών (47,5%) και 7-11 ετών (35,5%). Όσον αφορά τη χρονική στιγμή της καταγγελίας, στη συντριπτική πλειοψηφία (97%) ο ισχυρισμός ΣΚ του παιδιού έγινε μετά το διαζύγιο/διάσταση των γονέων. Η επικοινωνία του παιδιού με τον φερόμενο ως δράστη γονέα διακόπηκε στο 68,5% των περιπτώσεων, ενώ σε ποσοστό 27,9% η επικοινωνία ήταν εποπτευόμενη.
Δεν βρέθηκε η διάγνωση της βασιμότητας ή αβασιμότητας των ισχυρισμών ΣΚ να συσχετίζεται με την ψυχική ή σωματική υγεία του παιδιού, τα προβλήματα ψυχικής υγείας του καταγγέλλοντος, τα στοιχεία στα οποία στηρίχτηκε ο ισχυρισμός του καταγγέλλοντος ή το είδος του διαζυγίου. Ωστόσο, βρέθηκε συσχέτιση με τη διάρκεια του έγγαμου βίου/συμβίωσης μέχρι τον χωρισμό.
Συμπεράσματα: Το ποσοστό των αβάσιμων ισχυρισμών ΣΚ στην παρούσα μελέτη είναι υψηλότερο συγκριτικά με το αναφερόμενο στη διεθνή βιβλιογραφία. Το υψηλό ποσοστό των περιπτώσεων όπου δεν τεκμηριώνεται από τους ειδικούς ψυχικής υγείας η βασιμότητα ή αβασιμότητα των ισχυρισμών εγείρει σοβαρούς προβληματισμούς σχετικά με την εγκυρότητα της διάγνωσης. Αναδεικνύει δε, την αναγκαιότητα κατάρτισης των ειδικών ψυχικής υγείας σε δικανικές συνεντεύξεις και χρήση δομημένων πρωτοκόλλων εξέτασης των παιδιών με πιθανή ΣΚ και τη λειτουργία εξειδικευμένων δομών αξιολόγησης, όπως για παράδειγμα «Το Σπίτι του Παιδιού». Αναμένεται ότι οι παραπάνω ενέργειες θα έχουν ως αποτέλεσμα τη μείωση του αριθμού των περιστατικών όπου δεν είναι εφικτή η τεκμηρίωση της βασιμότητας ή της αβασιμότητας των ισχυρισμών, προστατεύοντας έτσι τα παιδιά όχι μόνο από τον φερόμενο ως δράστη σεξουαλικής κακοποίησης, αλλά και από τη δευτερογενή θυματοποίηση μέσω της υποβολής τους σε επαναλαμβανόμενες συνεντεύξεις με στόχο τον προσδιορισμό της βασιμότητας του αρχικά διατυπωθέντος ισχυρισμού.
(EL)
Background: Given the scarcity of research in Greece concerning alleged child sexual abuse in the course of divorce or parental separation, the present study aimed: (a) to examine the rate of founded (true) and unfounded (false) allegations based on the evaluator's (or team of evaluators') judgement, and (b) to explore the profile of children (gender, age) and their families that were assessed in public child and adolescent mental health services (CAMHS) following the Order of the Prosecutor for Minors for a psychiatric assessment or by the Judicial Authorities for a forensic child psychiatric evaluation.
Method: The sample comprised 914 cases evaluated during the period 2008-2018, across six CAMHS in Attica region, following Judicial Authority’s Order. The study reviewed medical records of 129 (14,1%) cases of alleged sexual abuse in the course of divorce/parental separation. For the data collection a structured form was used to gather the following information: the child's gender and age, who made the accusation (custodial or non-custodial parent), the timing of accusation (before or after the divorce/separation), the type of divorce (high-conflict, by mutual consent, initially by mutual consent but later high-conflict), the source of accusation and child’s recount of alleged sexual abuse (child’s disclosure, child’s account, child’s behaviour and affect, medical/forensic evidence, eyewitness, etc.), contact between child and accused parent (unsupervised, supervised, etc.), child mental health, mental health problems of the accusing and the accused parent, number of previous child evaluations related to the alleged event, and evaluator’s (or team of evaluators) judgement (founded or unfounded allegation or inconclusive-neither founded or unfounded) retrieved from the final report. The statistical analysis was performed using SPSS statistical software.
Results: The findings showed that, according to evaluator’s (or team of evaluators) judgement, in 16.3% (n= 21) of the sample allegations were determined as founded (true), in 38.8% (n= 50) as unfounded (false) and in 45% (n= 58) as inconclusive, i.e., neither founded nor unfounded; 25% of the allegations made against the mother were judged to be founded, as compared to 14% in the case of the father and 19.4% of others being accused. Inconclusive evaluation outcome was found in 25% of the allegations made against mother, 40.7% against father and 64,5% against others. In terms of age groups, the highest rate of founded allegations was observed in the 12-15 years old group (31.6%) and the lowest in the 2-5 years old group (4.2%); the highest rate of unfounded allegations was noted in the 6-11 years old group (43.5%) and the lowest in the 12–15-year-olds (21.1%); inconclusive evaluation outcome was found in the 2-5 years old group (56.3%), followed by the 12-15 years old (47.5%) and the 7-11 years old (35.5%) groups.
With the regards to the timing, in the overwhelming majority (97%) the allegation was made following the divorce/parental separation. Child’s contact with the alleged perpetrator was stopped in 68.5% of the cases, whereas 27.9% had supervised contact. The validity of the alleged sexual abuse (unfounded, founded, inconclusive) was not associated with child’s mental or physical health, mental health problems of the accuser, the accuser’s account underlying the allegation, or the type of divorce. However, it was associated with the duration of married life/cohabitation up to the separation.
Conclusions: The estimated rate of rate of unsubstantiated allegations of sexual abuse, as determined by clinical judgement, in the current sample is higher than that reported in studies from other countries. The high estimate of inconclusive evidence regarding the validity of the original allegation raises serious questions about the adequacy of the evaluation and underscores the need for training of mental health professionals in forensic interviewing in cases of child sexual abuse. Moreover, it highlights the need for setting up specialized assessment units, such as Child Advocacy Centers, in Greece and the use of structured protocols. It is anticipated that these actions will result in reduction of the number of false unsubstantiated cases as well as of cases where clinical evaluation was inconclusive, thus protecting children not only from the alleged perpetrator of sexual abuse, but also from secondary victimization through subjecting them to repeated interviewing aiming at determining the validity of the originally made allegation.
(EN)
/aggregator-openarchives/portal/institutions/uoa
