Η παρούσα εργασία θέτει ως στόχο την παρουσίαση της ελληνικής εκπαιδευτικής δραστηριότητας στο πλαίσιο λειτουργίας του ελληνορθόδοξου μιλλέτ στο Σαντζάκι του Δεδεαγάτς, οθωμανικής διοικητικής υποδιαίρεσης της Νότιας Θράκης, κατά την περίοδο 1903-1907. Η εργασία στηρίζεται σε έγγραφα ελληνικών προξενικών αρχών, συγκεκριμένα του Προξενείου Αδριανουπόλεως και του Υποπροξενείου Δεδεαγάτς, με ακόλουθη επεξεργασία μέσω της αξιοποίησης επιλεγμένης σχετικής βιβλιογραφίας. Αφετηρία αποτελεί η εξέταση του ιστορικού πλαισίου της ύστερης περιόδου της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (β’ μισό 19ου-αρχές 20ου αι.), η άνοδος του βουλγαρικού εθνικισμού και παρουσιάζεται μια γεωγραφική, διοικητική και κοινωνικοοικονομική περιγραφή του Σαντζακίου του Δεδεαγάτς στο πλαίσιο της οθωμανικής διοικητικής διαίρεσης της Νότιας Θράκης. Στην συνέχεια, παρουσιάζονται τα συστατικά στοιχεία της ελληνικής εκπαίδευσης στην εν λόγω περιοχή κατά την περίοδο 1903-1907, σχηματικά από το κίνημα του Ίλιντεν έως και πριν το Κίνημα των Νεότουρκων, η αποτίμηση του έργου της καθώς και η εξέταση του ζητήματος της ηγεσίας αυτής. Συγκεκριμένα, στο πρώτο κεφάλαιο δίνεται η εικόνα της εκπαιδευτικής δραστηριότητας τόσο στο οθωμανικό κρατικό πλαίσιο όσο και στο πλαίσιο του ελληνορθόδοξου μιλλέτ στην ύστερη περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και στο δεύτερο κεφάλαιο αναλύεται το πλαίσιο της εκπαιδευτικής δραστηριότητας στο Σαντζάκι του Δεδεαγάτς που επικεντρώνεται στα σχολεία, στους μαθητές, στο διδακτικό προσωπικό, στα σχολικά προγράμματα, στις επιχορηγήσεις και στις επιθεωρήσεις. Στο τρίτο κεφάλαιο επιχειρείται να παρουσιαστεί ο βαθμός της ανάμειξης των προξενικών και μητροπολιτικών αρχών και των συλλόγων στην εκπαίδευση και να φανεί τυχόν ταύτιση ή σύγκρουση συμφερόντων. Επίσης, ερευνάται ο λόγος που ο εκάστοτε φορέας αναμειγνύεται ενεργά ή μη στα εκπαιδευτικά ζητήματα της περιοχής και το ποιος έχει την πρωτοκαθεδρία σε αυτά. Στο τέταρτο κεφάλαιο δίνεται η εκτίμηση της πορείας της ελληνικής εκπαιδευτικής δραστηριότητας, το πως αυτή συγκρίνεται με την αντίστοιχη βουλγαρική και τυχόν μέτρα που προτείνονται για τη βελτίωση της. Η εξέταση της εκπαίδευσης στο Σαντζάκι του Δεδεαγάτς προσφέρεται για την εξαγωγή σημαντικών συμπερασμάτων αναφορικά με την ανάδειξη του ρόλου του εθνικισμού στην ανάπτυξη της, τα ποιοτικά χαρακτηριστικά που τη διαφοροποιούν στις πόλεις και τα χωριά καθώς και τον συσχετισμό μεταξύ των φορέων που εμπλέκονται στην εκπαίδευση της ελληνορθόδοξης κοινότητας.
(EL)
The present thesis aims to propound the Greek educational activity of the Greek Orthodox millet in the Sanjak of Dedeağaç, an Ottoman administrative subdivision of Southern Thrace, between 1903-1907. The thesis is based on documents of Greek consular authorities, specifically of the Consulates of Edirne and Dedeağaç, with subsequent processing through the use of selected relevant bibliography. The starting point is the examination of the historical context of the late period of the Ottoman Empire (second half of the 19th-early 20th century), the rise of Bulgarian nationalism and the presentation of a geographical, administrative and socio-economic description of the Sanjak of Dedeağaç in Southern Thrace under Ottoman rule. Afterwards, the thesis presents the components of Greek education in the period 1903-1907, schematically beginning from the Ilinden Uprising until the Young Turk Revolution, the evaluation of educational operation as well as the examination of the issue of leadership in education in general. Specifically, the first chapter presents education both in the context of the Ottoman Empire as a whole and in the Greek Orthodox millet in particular from 1856 onward. The second chapter analyzes the educational activity in the Sanjak of Dedeağaç focusing on schools, students, teaching staff, school curricula, grants and inspections. The third chapter presents the degree of involvement of consular and religious authorities in order to display any common or conflicts of interests. Also, it investigates their involvement in educational affairs and the issue of leadership of education of the Greek Orthodox millet. The fourth chapter presents the progress of Greek education, its comparison with the respective Bulgarian and measures proposed for its improvement in the near future. The present thesis hopes to draw significant conclusions regarding the importance of the role of nationalism in the development of education, the characteristics that differentiate it in urban and rural areas as well as the relation between the entities involved in the education of Greek Orthodox millet.
(EN)
Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών
