Η Ίσιδα ήταν αιγυπτιακή θεά της βλάστησης και του κάτω κόσμου, με κατεξοχήν αιγυπτιακά σύμβολα και εμφάνιση. Από τον 4ο αιώνα π.Χ. όμως εμφανίζεται η λατρεία της στον ελλαδικό χώρο και διαδίδεται ταχύτατα διότι η θεά αποκτά περισσότερες ιδιότητες και ειδικότερα μετατρέπεται σε βοηθό, προστάτιδα και θεραπεύτρια των αδυνάτων, με αποτέλεσμα να έχει μεγάλη απήχηση στις λαϊκές μάζες. Για να είναι πιο οικεία στο ευρύ κοινό αφήνει κατά μέρος την αιγυπτιακή φενάκη με τα κέρατα της αγελάδας και τον ηλιακό δίσκο και απεικονίζεται στην γλυπτική ως μια ελληνίδα δέσποινα με βοστρύχους στα μαλλιά, και ενδύματα εξελληνισμένα. Κρατά φυσικά συνήθως ορισμένα στοιχεία με την συνδέουν με την αιγυπτιακή καταγωγή της όπως ο ισιακός κόμβος ανάμεσα στους μαστούς της και το σείστρο και ο καδίσκος της αφθονίας που κρατά στα χέρια της, ορισμένες φορές όμως λόγω του απόλυτου εξελληνισμού της μορφής, ακόμη και αυτά απουσιάζουν. Έτσι, συναντάμε γλυπτά της που συνήθως είναι φτιαγμένα από μάρμαρο, δεν λείπει όμως και ο χαλκός ή ο πηλός ως υλικό, όπου η θεά απεικονίζεται κρατώντας σύμβολά ελληνικά, τα οποία έως τότε ανήκαν σε διαφορετικές θεότητες του ελληνικού πανθέου. Παράδειγμα αποτελούν τα στάχυα της Δήμητρας ή τα ρόδα της Αφροδίτης. Ωστόσο, ο βαθμός εξελληνισμού της δεν είναι ο ίδιος σε όλα τα ιερά της ανά την Ελλάδα. Επίσης δεν συμβαδίζει χρονολογικά. Πολλές φορές εξαρτάται από το πόσο κοσμοπολίτικη ή εμπορική είναι η περιοχή ή από τον χαρακτήρα του ίδιου του ιερού, δηλαδή από το αν είναι καθαρά θρησκευτικός ή αν έχει και εμπορικές βλέψεις. Ιερά σαν της Δήλου με μεγάλη εμπορική κίνηση, απεικονίζουν στην γλυπτική μια Ίσιδα εντελώς εξελληνισμένη. Αντίθετα εκείνα με έντονο θρησκευτικό χαρακτήρα και πιο απομονωμένα, όπως εκείνο του Μαραθώνα, παρουσιάζουν αιγυπτιάζοντα αγάλματα της θεάς.
Σκοπός της εργασίας αυτής είναι να παρουσιάσει και να μελετήσει τα γλυπτά της Ίσιδας στον ελλαδικό χώρο, συνδέοντάς τα με το συγκεκριμένο ιερό όπου βρέθηκαν και τον χαρακτήρα του, κρατώντας όμως παράλληλα χρονολογική σειρά. Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται να μελετηθεί ο βαθμός εξελληνισμού της γλυπτικής σε σχέση με τον χαρακτήρα του εκάστοτε ιερού αλλά και σε σχέση με το πέρασμα των αιώνων, ξεκινώντας από την ελληνιστική εποχή και προχωρώντας έως και τους πρώτους αιώνες μ.Χ.
(EL)
Isis is an Egyptian goddess of fertility and the underworld with mostly egyptian symbols and appearance. From the 4th century and after though, her cult is introduced to the greek world and is spreading around fast because the goddess has more and more qualities and characteristics and she is transformed into a helper, a protector and a healer of the less fortunate people. This brings as a result her big popularity to the poor masses. In order to be more familiar to the people she stops having the corns of cow and the solar disc on top of her pharaonic wig and adopts a more greek appearance with long curls and a chiton and himation as garments. She still keeps of course some elements that connect her with her egyptian origin, such as the isiac knot between her breasts and the situla of fertility and the rattle that she holds in her hands. Sometimes though, even these elements are not present in her sculptures that are usually made of marble, although clay and bronze are also used too. We can see her then, holding symbols that belong to various greek goddesses such as the “ears” of wheat of Demetra and the roses of Aphrodite.
The degree of hellenism of Isis is not the same in all her greek sanctuaries and it is not happening at the same time. Sometimes it depends on the cosmopolitan or commercial status of the area and on how religious or not is the character of the sanctuary itself. For example the sanctuary of Isis in Delos island which was a famous multicultural and vast port, shows sculptures of the goddess that are pure greek. On the other hand, the sanctuary of Isis at Marathon that has strong religious purpose and is more isolated, shows the goddess with all her egyptian symbols.
The purpose of this thesis is to present and study the sculptures of Isis in the greek world, connecting them with the sanctuary they were found in and its character, always though keeping chronological order. This way, the aim is to study the degree of hellenism in the sculptures in relation to the special character of each sanctuary and in relation to the passing of the centuries, starting from the hellenistic period and continuing until the first centuries A.D.
(EN)
/aggregator-openarchives/portal/institutions/uoa
