Ο οψιδιανός είναι μία σκούρα μαύρη ηφαιστειακή ύελος, ρυολιθικής
σύστασης με κογχώδη θραυσμό, την οποία από τα αρχαία χρόνια χρησιμοποιούσαν
ως πρώτη ύλη σε πληθώρα αντικειμένων. Ως εκ τούτου, ο οψιδιανός είναι ένα υλικό
με μεγάλο ενδιαφέρον για μελέτη καθώς εντοπίζεται στην ευρύτερη Μεσόγειο σε
διάφορες περιοχές όπως και στον Ελλαδικό χώρο και συγκεκριμένα στο Ελληνικό
ηφαιστειακό τόξο. Ο κογχώδης θραυσμός του αλλά και η σκληρότητα του οψιδιανού
έκανε τους πρώιμους πολιτισμούς της Μεσογείου να τον χρησιμοποιήσουν για την
κατασκευή εργαλείων και όπλων. Το πέτρωμα έχοντας σκληρότητα 5,5 γινόταν με
την κατάλληλη επεξεργασία ένα κοφτερό εργαλείο για κάθε χρήση: την μάχη, το
κυνήγι, τη γεωργία και κυρίως τη διαβίωση. Άρχισε να χάνει την αξία του σταδιακά
όταν μέταλλα ή κράματα μετάλλων δημιούργησαν ένα υλικό πιο σκληρό και
ανθεκτικό από τον οψιδιανό. Αργότερα ο οψιδιανός χρησιμοποιήθηκε ως
διακοσμητικός λίθος και στην κατασκευή κατόπτρων. Ορισμένα είδη οψιδιανού
σήμερα χρησιμοποιούνται από τους κοσμηματοποιούς ως ημιπολύτιμοι λίθοι.
Στην παρούσα διπλωματική εργασία αναφέρονται οι συνθήκες διαμόρφωσης
της Μεσογείου, δηλαδή το γεωδυναμικό μοντέλο και η κινηματική των
λιθοσφαιρικών πλακών καθώς και ο τρόπος δημιουργίας και η εξέλιξη του
Ελληνικού τόξου στην πάροδο του γεωλογικού χρόνου. Στόχος, της αναλυτικής
παρουσίασης αυτών των στοιχείων, η μέγιστη δυνατή κατανόηση των εμφανίσεων
του οψιδιανού στο συγκεκριμένο περιβάλλον. Επιπρόσθετα, εντοπίζονται οι θέσεις
εμφάνισης του οψιδιανού στη Μεσόγειο συμπεριλαμβάνοντας τις ηλικίες της
ηφαιστειακής δραστηριότητας στην εκάστοτε περιοχή καθώς και τα μακροσκοπικά
χαρακτηριστικά του οψιδιανού, τονίζοντας τις διαφορές που διαπιστώθηκαν στις
εμφανίσεις. Στη συνέχεια πραγματοποιείται σύγκριση των αποτελεσμάτων XRD και
του μικροσκοπίου σε δείγματα που συλλέχθηκαν στη Μήλο (Οκτώβριος, 2019) και
στην Αντίπαρο – Δεσποτικό (Οκτώβριος, 2020).
(EL)
Obsidian is a dark black volcanic glassy, of a rhyolitic composition with a conchoidal
fracture, which since ancient times has been used as a raw material in a multitude of
objects. Therefore, obsidian is a material of great interest for study as it is found in the
wider Mediterranean in various regions as well as in the Hellenic area and specifically
in the Hellenic volcanic arc. Obsidian's conchoidal fracture and hardness led early
Mediterranean civilizations to use it to make tools and weapons. The stone having a
hardness of 5.5 became with the appropriate treatment a sharp tool for every use:
fighting, hunting, agriculture and above all living. It began to lose its value gradually
when metals or metal alloys created a material harder and more durable than obsidian.
Later, obsidian was used as a decorative stone and in the manufacture of mirrors.
Some types of obsidian are now used by jewelers as semi-precious stones.
In this thesis, the formation conditions of the Mediterranean are mentioned, such as
the geodynamic model and the kinematics of the lithospheric plates as well as the way
of creation and the evolution of the Hellenic arc over geological time. The aim of this
thesis is the understanding of the appearances of obsidian in the specific environment.
In addition, the locations of obsidian in the Mediterranean are identified by including
the ages of volcanic activity in each region as well as the macroscopic characteristics
of obsidian, highlighting the differences found in the occurrences. Then, accomplish
the comparison of the XRD and microscope results in samples collected in Milos
(October, 2019) and in Antiparos – Despotiko (October, 2020).
(EN)
/aggregator-openarchives/portal/institutions/uoa
