Η παρούσα διπλωματική εργασία αναλύει κριτικά την Οδηγία (ΕΕ) 2023/2413, η οποία τροποποιεί αρκετές βασικά νομοθετήματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που σχετίζονται με την προώθηση της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Αυτές οι τροποποιήσεις αφορούν την Οδηγία (ΕΕ) 2018/2001, τον Κανονισμό (ΕΕ) 2018/1999, την Οδηγία 98/70/ΕΚ, καθώς και την κατάργηση της Οδηγίας του Συμβουλίου (ΕΕ) 2015/652, η οποία σχετιζόταν με τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από καύσιμα.
Η εργασία εξετάζει τον ρόλο της οδηγίας στην προώθηση των στόχων της ΕΕ για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ευθυγραμμιζόμενη με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία (European Green Deal), τη δέσμη μέτρων "Fit for 55" και τον Ευρωπαϊκό Κλιματικό Νόμο, που θέτουν φιλόδοξους στόχους για την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050. Αξιολογεί την επίδραση των τροποποιήσεων στην ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε διάφορους τομείς, όπως η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, η θέρμανση και ψύξη καθώς και οι μεταφορές, με ιδιαίτερη έμφαση στη βιώσιμη βιοενέργεια, το υδρογόνο και άλλες αναδυόμενες τεχνολογίες.
Μέσω μιας λεπτομερούς νομικής ανάλυσης, η εργασία εξετάζει τους νέους δεσμευτικούς στόχους για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τα κριτήρια βιωσιμότητας για τη βιοενέργεια και τις επιπτώσεις για τη διασυνοριακή συνεργασία και την ευελιξία των κρατών μελών. Επιπλέον, αξιολογεί την ικανότητα της οδηγίας να αντιμετωπίζει κοινωνικές, οικονομικές και τεχνολογικές προκλήσεις, καθώς και την ευθυγράμμισή της με ευρύτερες κλιματικές δεσμεύσεις της ΕΕ και διεθνείς συνθήκες, όπως η Συμφωνία του Παρισιού.
Η έρευνα καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, ενώ η Οδηγία (ΕΕ) 2023/2413 ενισχύει σημαντικά το νομικό πλαίσιο της ΕΕ για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, παρουσιάζει επίσης προκλήσεις υλοποίησης, ιδίως για τα κράτη μέλη με διαφορετικό δυναμικό ανανεώσιμων πηγών και πόρων. Εξετάζονται, επίσης, κριτικές από τη βιομηχανία και περιβαλλοντικές οργανώσεις καθώς και πιθανά νομικά ζητήματα που προκύπτουν.
Η εργασία ολοκληρώνεται προσφέροντας συστάσεις προς τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της οδηγίας, καθώς και προτάσεις για μελλοντική έρευνα που θα αφορά τη συνεχή ανάπτυξη του δικαίου και της πολιτικής της ΕΕ για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
(EL)
This thesis critically analyzes Directive (EU) 2023/2413, which amends several key pieces of European Union legislation related to the promotion of energy from renewable sources. These amendments target Directive (EU) 2018/2001, Regulation (EU) 2018/1999, Directive 98/70/EC, and the repeal of Council Directive (EU) 2015/652, which pertained to the reduction of greenhouse gas emissions from fuels.
The study explores the directive's role in advancing the EU's renewable energy objectives, aligning with the European Green Deal, Fit for 55, and the European Climate Law, which set ambitious climate neutrality goals by 2050. It assesses the amendments’ impact on renewable energy deployment across different sectors, including electricity, heating and cooling, and transport, with a special focus on sustainable bioenergy, hydrogen, and other emerging technologies.
Through a detailed legal and policy analysis, the thesis examines the new binding renewable energy targets, sustainability criteria for bioenergy, and the implications for cross-border cooperation and member state flexibility. Furthermore, it evaluates the directive's ability to address social, economic, and technological challenges, as well as its alignment with broader EU climate commitments and international agreements like the Paris Agreement.
The research finds that while Directive (EU) 2023/2413 significantly strengthens the EU’s renewable energy framework, it also presents implementation challenges, particularly for member states with varying renewable potential and resource capacities. Criticisms from industry and environmental groups are also considered, as well as potential legal challenges.
The thesis concludes by offering recommendations for policymakers to enhance the directive’s effectiveness and suggests future research directions for the continuous development of EU renewable energy law and policy.
(EN)
Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών
