Κάθε άνοιξη ένας μεγάλος αριθμός μεταναστευτικών στρουθιόμορφων διασχίζει την έρημο
Σαχάρα και τη Μεσόγειο θάλασσα, οδεύοντας προς τις περιοχές αναπαραγωγής. Ενδιάμεσοι
σταθμοί ανεφοδιασμού που έπονται τέτοιων εκτεταμένων οικολογικών εμποδίων, όπου τα
πουλιά μπορούν να ξεκουραστούν, να ανεφοδιαστούν και να βρουν καταφύγιο από αντίξοες
καιρικές συνθήκες, έχουν ιδιαίτερη σημασία για το συνολικό αποτέλεσμα της μετανάστευσής
τους. Ο τρόπος που τέτοιοι μετανάστες μεγάλης απόστασης κατανέμουν το χρόνο τους σε
ενδιάμεσους σταθμούς αλλά και η επιλογή ενδιαιτήματος εκεί δεν έχει μελετηθεί επαρκώς
μέχρι σήμερα. Ωστόσο, γνωρίζουμε ότι η επιλογή ενδιαιτήματος εξαρτάται από τη
διαμόρφωση του φυσικού τοπίου, τα στοιχεία του τοπικού ενδιαιτήματος, αλλά και τις
ιδιαίτερες ενεργειακές ανάγκες κάθε ατόμου.
Στην παρούσα μελέτη επικεντρώθηκα σε ένα μεταναστευτικό στρουθιόμορφο μεγάλης
απόστασης, τον Κοκκινοκεφαλά (Lanius senator), προκειμένου να διερευνηθεί για πρώτη
φορά ο τρόπος κατανομής χρόνου και η χρήση μικροενδιαιτήματος του είδους σε ενδιάμεσο
μεταναστευτικό σταθμό (Αντικύθηρα), κατά την ανοιξιάτικη μετανάστευσή του, μετά τη
διάσχιση της Σαχάρας και της Μεσογείου. Γι αυτό το σκοπό, πραγματοποίησα
συμπεριφορικές παρατηρήσεις, παρακολούθηση των κινήσεων ατόμων με χρωματιστά
δακτυλίδια και τηλεμετρία.
Η ημερομηνία άφιξης φάνηκε ότι είναι παράγοντας εξαιρετικής σημασίας για τους
Κοκκινοκεφαλάδες την ανοιξιάτικη μεταναστευτική περίοδο, αφού τα αρσενικά και τα
ενήλικα άτομα καταφθάνουν στο νησί νωρίτερα από τα θηλυκά και ανήλικα. Επίσης,
διαπιστώθηκε ότι όσο περνάει ο καιρός καταφθάνουν στο νησί πουλιά σε καλύτερη
σωματική κατάσταση, γεγονός που υποδηλώνει ότι αυτά έχουν ανεφοδιαστεί σε ενδιάμεσο
σταθμό πριν από τα Αντικύθηρα. Τέλος, φαίνεται ότι η ημερομηνία καθορίζει και την
τροφοληπτική δραστηριότητα καθώς όσο περνάει ο καιρός, οι Κοκκινοκεφαλάδες είναι πιο
δραστήριοι.
Αναφορικά με τη χρήση μικροενδιαιτήματος, φάνηκε ότι οι Κοκκινοκεφαλάδες, σε αυτό το
νησί με χαμηλή ανθρωπογενή όχληση, προτιμούν φυτά υψηλή μακκίας, περιβαλλόμενα από
χαμηλή βλάστηση, ως θέσεις κυνηγιού. Συγκεκριμένα, οι Κοκκινοκεφαλάδες στέκονται σε
εξωτερικά κλαδιά φυτών υψηλής μακκίας και εφορμούν προς το έδαφος για να συλλάβουν
τη λεία τους. Επιπρόσθετα, τα ευρήματα σε σχέση με τη χρήση μικρο-ενδιαιτήματος είναι
χρήσιμα για τον σχεδιασμό διαχειριστικών μέτρων με σκοπό την προστασία του
Κοκκινοκεφαλά και τη διατήρηση των ενδιαιτημάτων που χρησιμοποιεί στους ενδιάμεσους
σταθμούς ανεφοδιασμού.
Τέλος, εξέτασα τις κινήσεις των Κοκκινοκεφαλάδων στο νησί και θέματα σχετικά με το
εύρος ζωτικού χώρου, χρησιμοποιώντας τα δεδομένα της τηλεμετρίας και της
παρακολούθησης ατόμων με χρωματιστά δαχτυλίδια.
(EL)
Every spring a huge number of passerines cross the Sahara desert and the Mediterranean Sea
on their way to their breeding grounds. Stopover sites after such extended barriers where
birds can rest, refuel, and find shelter from adverse weather, are of crucial importance for the
outcome of their migration. Time allocation and habitat selection on stopover sites it is still
poorly investigated. However, it has been reported that habitat selection by migrating birds
depends on landscape context, habitat patch characteristics, as well as on the particular
energetic conditions and needs of individual birds.
I focused on a long-distance migrating passerine, the Woodchat Shrike, in order to investigate
for the first time the species’ time allocation and habitat selection at a spring stopover site
(Antikythira Island, Greece) after the crossing of the Sahara desert and Mediterranean Sea.
For this purpose, I implemented radio-tracking, colour ringing, and visual behavioural
observations.
The date plays a significant role for the migrating Woodchat Shrikes in spring; the males and
the adult birds arrive earlier on the island than the females and the birds which were hatched
last spring. Moreover, as season progresses, birds in better body condition arrive on the
island. This implies that these individuals have refueled on a stopover before the island of
Antikythira. It was also found that date determines foraging behaviour as well; as season
progresses Woodchat Shrikes spend more time on foraging.
Regarding microhabitat use, I found that high maquis vegetation surrounded by low
vegetation was chosen as perches for hunting by the study species. Moreover, high maquis
vegetation appeared to facilitate hunting attempts towards the ground, the most frequently
observed foraging strategy. These findings are important for proposing conservation
measurements for the Woodchat Shrike and their stopover sites.
In conclusion, I investigated the movements of the Woodchat Shrikes on the island, as well as
issues concerning home range, by analyzing the data gathered using telemetry and tracking of
coloured tagged birds.
(EL)
Πανεπιστήμιο Πατρών
