Η γκέι και λεσβιακή προσέγγιση της κουλτούρας και του κινηματογράφου έχει απασχολήσει πολλούς θεωρητικούς, ήδη από τις απαρχές της εξέγερσης του Stonewall το 1968. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα, τις δεκαετίες του 1980-1990, ο όρος «queer», που άλλοτε ήταν υποτιμητικός, να αποκτήσει θετικό περιεχόμενο, αφού πλέον χρησιμοποιείται για να διακηρύξει τη διαφορετικότητα. Σε αυτό το πλαίσιο, η εξέλιξη του όρου «queer» και κατ’ επέκταση της queer θεωρίας, που αμφισβητεί τις ετεροκανονικές έμφυλες και σεξουαλικές αναπαραστάσεις, συνιστούν το βασικό θεωρητικό άξονα εντός του οποίου κινείται η παρούσα εργασία. Πιο συγκεκριμένα, στην εργασία μελετάται ο queer κινηματογράφος στην Αμερική, την Ευρώπη και την Ελλάδα, με σκοπό να διεξαχθούν συμπεράσματα σχετικά με το είδος του queer κινηματογράφου και την εξέλιξή του, λαμβάνοντας υπόψη και τις κοινωνικοπολιτικές συνθήκες μέσα στις οποίες λειτούργησε. Δύο είναι οι βασικοί ερευνητικοί στόχοι της εργασίας: α) οι κοινωνικές, φιλοσοφικές και τεχνολογικές εξελίξεις που οδήγησαν στην ανάδυση του queer κινηματογραφικού ρεύματος, και β) οι κινηματογραφικές συμβάσεις που διαταράσσονται ως προς τη φόρμα και το περιεχόμενο, ώστε το παρόν δείγμα ταινιών να εντάσσεται στο queer κινηματογραφικό είδος. Για την κάλυψη των ερευνητικών στόχων χρησιμοποιούνται μεθοδολογικά: η ιστορική προσέγγιση του κινηματογράφου αναφορικά με το queer κινηματογραφικό ρεύμα και σε συνάρτηση με τις εθνικές κινηματογραφίες, και η queer προσέγγιση συνδυαστικά με τη φορμαλιστική, μέσω της διερευνητικής μελέτης περιπτώσεων. Στο πλαίσιο αυτής της μεθοδολογίας, εξετάζονται τέσσερεις ταινίες του ελληνικού κινηματογράφου: «Στρέλλα» (2009) και «Ξενία» (2014) του Πάνου Χ. Κούτρα, «The Capsule» (2012) της Αθηνάς-Ραχήλ Τσαγγάρη και «Pigs» (2011) της Κωνσταντίνας Κοτζαμάνη, με σκοπό την κάλυψη των ερευνητικών στόχων. Τα αποτελέσματα της πρωτογενούς έρευνας ανέδειξαν την ανάγκη αμφισβήτησης των υπαρχουσών ετεροκανονικών νορμών και υπεράσπισης της διαφορετικότητας, τη σημασία παραγωγής queer καλλιτεχνικών έργων και τη διάχυσή τους στο queer αλλά και το ευρύ κοινό, και τη συμβολή του ελληνικού queer σινεμά στην διεύρυνση του New Queer Cinema.
(EL)
The gay and lesbian approach to the cinematic culture has concerned many theorists since the beginning of the Stonewall rebellion in 1968. Therefore, in the mid-1980s and mid-1990s the term "queer," which used to be pejorative, gained a positive meaning as it was used to proclaim diversity. In this framework, the evolution of the "queer" term and therefore of the queer theory, that calls into question the heteronormal representations of gender and sex, constitutes the basic theoretical context of this thesis. In particular, it looks into queer cinema in America, Europe and Greece in order to draw conclusions about the culture of the queer cinema and its evolution, always taking into account the political conditions that influenced it. The main research objectives of this thesis are: a) the social, philosophical and technological developments that led to the emergence of the queer film movement; and b) the disrupted film norms as far as their context and content are concerned in order for this film sample to be included in the queer genre. In order to fulfill the research objectives, this thesis uses the following methological tools: The historic cinematic approach regarding the queer film movement in connection with the national film industry, and the queer approach combined with the formalistic approach through an exploratory case study. Based in this methodological framework, four films of the Greek cinema are examined: “Strella” (2009) and “Xenia” (2014) by Panos Koutras, “The Capsule” (2012) by Athena-Rachel Tsangari, and “Pigs” (2011) by Konstantina Kotzamani. The relative results of the primary research indicated the need of questioning the present heteronormal norms and defending diversity, the significance of producing queer artworks and their dissemination to a queer as well as a wider audience, and the contribution of the queer Greek cinema in enlarging the New Queer Cinema.
(EN)
Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών
